Previous Verse
Next Verse

Shloka 406

त्रिपुरदाह-इतिहासः

Tripura-destruction exemplum and counsel to Śalya

अभ्ययात्‌ पाण्डवानीकं निध्नज्शत्रुगणान्‌ बहून्‌ । तत्पश्चात्‌ सुतसोम श्रुतकीर्तिके विशाल रथपर चढ़ गया। उधर शकुनि भी दूसरा अत्यन्त दुर्जय एवं भयंकर धनुष लेकर बहुत-से शत्रुओंका संहार करता हुआ पाण्डव- सेनाकी ओर चल दिया

sañjaya uvāca | abhyayāt pāṇḍavānīkaṃ nighnan śatrugaṇān bahūn | tatpaścāt sutasomaḥ śrutakīrtikaś ca viśālarathaparivṛtaḥ samāruroha | udharaḥ śakuniḥ api dvitīyam atyantadurjayaṃ bhayaṅkaraṃ dhanuḥ gṛhītvā bahuśaḥ śatrūn saṃharan pāṇḍavasenāṃ prati calitaḥ |

సంజయుడు పలికెను— అతడు పాండవ సైన్యమువైపు దూసుకుపోయి శత్రువుల అనేక గుంపులను సంహరించెను. ఆ తరువాత మహారథులచే పరివృతులైన సుతసోముడు, శ్రుతకీర్తి రథమేరి యుద్ధానికి ముందుకు సాగిరి. మరోవైపు శకుని కూడా రెండవ, అత్యంత దుర్జయమై భయంకరమైన ధనుస్సును ధరించి, అనేక శత్రువులను సంహరిస్తూ పాండవ సేనవైపు కదిలెను.

अभ्ययात्advanced/went towards
अभ्ययात्:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-या (धातु: या)
Formलङ् (Imperfect), 3, singular, परस्मैपदम्
पाण्डव-अनीकम्the Pandava army
पाण्डव-अनीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootअनीक
Formneuter, accusative, singular
निघ्नन्slaying
निघ्नन्:
Karta
TypeVerb
Rootनिहन् (धातु: हन्)
Formशतृ (present active participle), masculine, nominative, singular
शत्रु-गणान्groups of enemies
शत्रु-गणान्:
Karma
TypeNoun
Rootगण
Formmasculine, accusative, plural
बहून्many
बहून्:
Karma
TypeAdjective
Rootबहु
Formmasculine, accusative, plural
तत्that/then (as object: that action/that time)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, accusative, singular
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्

संजय उवाच

S
Sanjaya
P
Pandava army (Pāṇḍavānīka / Pāṇḍavasenā)
S
Sutasoma
S
Shrutakirti
S
Shakuni
B
bow (dhanuḥ)
C
chariot (ratha)

Educational Q&A

The verse highlights the inexorable drive of warriors in battle—valor and determination propel action, yet the narrative implicitly reminds the listener of the grave moral burden of mass killing, a recurring Mahabharata tension between kshatriya duty and the human cost of war.

Sanjaya describes a surge in the fighting: a warrior advances into the Pandava host slaying many; then Sutasoma and Shrutakirti enter the fray with chariot support; simultaneously Shakuni, taking up another formidable bow, moves against the Pandava forces while continuing to kill.