Shloka 45
Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure
Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin
Devanagari script
विपाटितविचित्राश्न रूपचित्रा: कुथास्तथा । भिन्नाश्च बहुधा घण्टा: पतद्धिश्ूर्णिता गजै:
Translation
“ఏనుగుల వెన్నుపై పరచే రంగురంగుల కంబళ్లు చినిగి విచిత్ర స్థితికి చేరాయి. అలాగే ఎన్నో రకాల గంటలు తెగి కింద పడ్డాయి; కూలుతున్న ఏనుగుల కింద నలిగి అవి చూర్ణమయ్యాయి।”
Word by Word
विपाटितtorn, ripped apart
विपाटित:
TypeAdjective
Rootवि+पट् (धातु) → विपाटित (कृदन्त)
Formfeminine, nominative, plural
विचित्राश्चvariegated; of many kinds (and)
विचित्राश्च:
TypeAdjective
Rootविचित्र (प्रातिपदिक)
Formfeminine, nominative, plural
रूपचित्राःhaving patterned/figured designs
रूपचित्राः:
TypeAdjective
Rootरूपचित्र (प्रातिपदिक)
Formfeminine, nominative, plural
कुथाःblankets, coverings (saddle-cloths)
कुथाः:
Karta
TypeNoun
Rootकुथा (प्रातिपदिक)
Formfeminine, nominative, plural
तथाlikewise, also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
भिन्नाःbroken, split, cut off
भिन्नाः:
TypeAdjective
Rootभिद् (धातु) → भिन्न (कृदन्त)
Formfeminine, nominative, plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
बहुधाin many ways; variously
बहुधा:
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
घण्टाःbells
घण्टाः:
Karta
TypeNoun
Rootघण्टा (प्रातिपदिक)
Formfeminine, nominative, plural
पतद्भिःby (the) falling (ones)
पतद्भिः:
Karana
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) → पतत् (शतृ) → पतद्भिः
Formmasculine, instrumental, plural
शूर्णिताःcrushed, pulverized
शूर्णिताः:
TypeAdjective
Rootशृ (धातु) → शूर्णित (कृदन्त)
Formfeminine, nominative, plural
गजैःby elephants
गजैः:
Karana
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formmasculine, instrumental, plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes