Shloka 116
Adhyāya 10: Śrutakarmā’s Engagements; Prativindhya–Citra Duel; Drauṇi Advances toward Bhīma
Devanagari script
आचार्यपुत्रो मेधावी वाक्यज्ञों वाक्यमाददे । युद्धमें प्राणोंकी आहुति देनेकी इच्छा रखनेवाले उन नरेशोंकी चेष्टाएँ देखकर राजा दुर्योधनके प्रातःकालीन सूर्यके समान तेजस्वी मुखकी ओर दृष्टिपात करके वाक्यविशारद, मेधावी आचार्यपुत्र अश्वत्थामाने यह बात कही--
Translation
మెధావి, వాక్యనిపుణుడైన ఆచార్యపుత్రుడు అశ్వత్థామ—యుద్ధంలో ప్రాణాహుతి ఇవ్వదలచిన ఆ రాజుల ప్రయత్నాలను గమనించి, ప్రాతఃసూర్యుని వలె తేజస్సుతో ఉన్న రాజు దుర్యోధనుని ముఖాన్ని చూచి—ఇలా పలికెను—
Word by Word
आचार्यपुत्रःthe teacher's son (Ashvatthaman)
आचार्यपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootआचार्यपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
मेधावीintelligent
मेधावी:
Karta
TypeAdjective
Rootमेधाविन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वाक्यज्ञःknower of speech/words, eloquent
वाक्यज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootवाक्यज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
वाक्यम्a statement, words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
आददेspoke, uttered (lit. took up)
आददे:
Karta
TypeVerb
Rootदा (आ + दा)
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Ātmanepada
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes