Shloka 18
दुःशासननिग्रहः—द्रोणधृष्टद्युम्नयुद्धप्रसङ्गः
Rebuke of Duḥśāsana; Context of the Droṇa–Dhṛṣṭadyumna Combat
Devanagari script
अलम्बुषस्तु संक्रुद्ध: कुन्तिभोजशरार्दित: । अशोभत भृशं लक्ष्म्या पुष्पाढ्य इव किंशुक:,राजा कुन्तिभोजके बाणोंसे पीड़ित हो अत्यन्त क्रोधमें भरा हुआ राक्षस अलम्बुष फूलोंसे लदे हुए पलाश वृक्षके समान एक विशेष शोभासे सम्पन्न दिखायी देने लगा
Transliteration
sañjaya uvāca |
alambuṣas tu saṅkruddhaḥ kuntibhojaśarārditaḥ |
aśobhata bhṛśaṃ lakṣmyā puṣpāḍhya iva kiṃśukaḥ ||
Translation
కుంతిభోజుని బాణాలతో గాయపడిన అలంబుషుడు తీవ్రక్రోధంతో రగిలి, పుష్పభారంతో నిండిన కింశుక (పలాశ) వృక్షంలా ఘోరమైన కాంతితో ప్రకాశించాడు.
Word by Word
अलम्बुषःAlambuṣa (the rākṣasa)
अलम्बुषः:
Karta
TypeNoun
Rootअलम्बुष
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
संक्रुद्धःenraged, very angry
संक्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootसंक्रुद्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
कुन्तिभोजशरार्दितःwounded/afflicted by Kuntibhoja's arrows
कुन्तिभोजशरार्दितः:
TypeAdjective
Rootकुन्तिभोज-शर-अर्दित
FormMasculine, Nominative, Singular
अशोभतshone/appeared splendid
अशोभत:
TypeVerb
Rootशुभ्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
भृशम्exceedingly, greatly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
लक्ष्म्याwith splendor/beauty
लक्ष्म्या:
Karana
TypeNoun
Rootलक्ष्मी
FormFeminine, Instrumental, Singular
पुष्पाढ्यःrich in flowers, flower-laden
पुष्पाढ्यः:
TypeAdjective
Rootपुष्पाढ्य
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
किंशुकःkiṃśuka (palāśa tree)
किंशुकः:
TypeNoun
Rootकिंशुक
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaA
AlambuṣaK
KuntibhojaŚ
śara (arrows)K
kiṃśuka (flame-of-the-forest tree)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes