Shloka 1
Yudhiṣṭhira–Droṇa Saṃgrāma
Engagement and Countermeasures
इस प्रकार श्रीमह्माभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत प्रतिज्ञापर्वमें श्रीकृष्ण और दारुककी बातचीतविषयक उजन्नासीवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ७९ ॥ ऑपन--माज छा जज :: अशीतितमोब<्ध्याय: अर्जुनका स्वप्रमें भगवान् श्रीकृष्णके साथ शिवजीके समीप जाना और उनकी स्तुति करना संजय उवाच कुन्तीपुत्रस्तु तं मन्त्र स्मरन्नेव धनंजय: । प्रतिज्ञामात्मनो रक्षन् मुमोहाचिन्त्यविक्रम:,संजय कहते हैं--राजन्! इधर अचिन्त्य पराक्रमशाली कुन्तीपुत्र अर्जुन अपनी प्रतिज्ञाकी रक्षाके लिये (वनवासकालमें व्यासजीके बताये हुए शिवसम्बन्धी) मन्त्रका चिन्तन करते-करते नींदसे मोहित हो गये
sañjaya uvāca | kuntīputras tu taṃ mantraṃ smarann eva dhanaṃjayaḥ | pratijñām ātmano rakṣan mumohā cintyavikramaḥ ||
సంజయుడు అన్నాడు— రాజా! కుంతీపుత్రుడు ధనంజయుడు అర్జునుడు తన ప్రతిజ్ఞను కాపాడుకొనుటకై ఆ మంత్రాన్ని నిరంతరం స్మరిస్తూ ఉండగా, అచింత్య పరాక్రముడైనప్పటికీ నిద్రచేత మోహితుడయ్యాడు.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic weight of a pratijñā (solemn vow): Arjuna’s identity as a righteous warrior is tied to keeping his word. His intense recollection of a sacred mantra shows that ethical resolve is sustained not only by strength but also by disciplined inner practice.
Sanjaya reports that Arjuna, focused on preserving his vow, keeps remembering a particular mantra; in the course of that concentrated remembrance he becomes overcome by sleep (or a trance-like swoon), setting up the ensuing episode connected (by the chapter’s framing) with approaching Śiva and offering praise.