Shloka 23
अभिमन्यु-पराक्रमवर्णनम्
Abhimanyu’s Prowess and the Duḥśāsana Engagement
क्षुपप्रैर्वत्सदन्तैश्व विपाठैश्व महायशा: । नाराचैरर्थचन्द्रा भैर्भल्लैररजलिकैरपि,उस महायशणस्वी वीरने द्रोणाचार्यके देखते-देखते उनकी रथसेनापर क्षुरप्र, वत्सदन्त, विपाठ, नाराच, अर्धचन्द्राकार बाण, भल्ल एवं अंजलिक आदिकी वर्षा आरम्भ कर दी। इससे उन बाणोंद्वारा पीड़ित हुई वह सेना युद्धले विमुख होकर भाग चली
sañjaya uvāca | kṣuraprair vatsadantaiś ca vipāṭaiś ca mahāyaśāḥ | nārācair ardhacandrābhair bhallair añjalikair api ||
సంజయుడు పలికెను—మహాయశస్సుగల ఆ వీరుడు ద్రోణాచార్యుడు చూస్తుండగానే వారి రథసేనపై క్షురప్ర, వత్సదంత, విపాఠ, నారాచ, అర్ధచంద్రాకార బాణాలు, భల్ల, అంజలిక మొదలైన అనేక రకాల బాణవర్షాన్ని ప్రారంభించాడు. ఆ బాణాల బాధతో ఆ సేన యుద్ధానికి విముఖమై పారిపోయింది.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a practical ethical insight of war: when overwhelming force is unleashed, fear can break cohesion and drive even organized troops to abandon duty. It implicitly stresses the responsibility of leaders to maintain discipline and the grave consequences of escalating violence.
Sañjaya reports that a renowned warrior showers Droṇa’s chariot-force with multiple specialized arrow-types in a dense volley. The battered troops, unable to withstand the assault, turn away from combat and flee.