Shloka 17
अभिमन्यु-परिवेष्टनम्
Encirclement and Counterassault of Abhimanyu
नानावादित्रनिनदै: &्ष्वेडितोत्क्ुष्टगर्जितै: । हुंकारैः सिंहनादैश्व तिष्ठ तिछ्ठेति नि:स्वनै:,नाना प्रकारके वाद्योंकी ध्वनि, कोलाहल, ललकार, गर्जना, हुंकार, सिंहनाद, “ठहरो, ठहरो” की आवाज और घोर हलहला शब्दके साथ “न जाओ, खड़े रहो, मेरे पास आओ, तुम्हारा शत्रु मैं तो यहाँ हूँ” इत्यादि बातें बारंबार कहते हुए वीर सैनिक हाथियोंके चिग्घाड़, घुँघुरुओंकी रुनझुन, अट्टाहास, हाथोंकी तालीके शब्द तथा पहियोंकी घर्घराहटसे सारी वसुधाको गुँजाते हुए अर्जुनकुमारपर टूट पड़े
nānāvāditra-ninadaiḥ śveḍitotkuṣṭa-garjitaiḥ | huṅkāraiḥ siṃha-nādaiś ca tiṣṭha tiṣṭheti niḥsvanaiḥ ||
సంజయుడు పలికెను— నానావిధ వాద్యనినాదాలు, కోలాహలం, కటువైన శిట్టులు, ఉల్లాస గర్జనలు, లలకారాలు, హుంకారాలు, సింహనాదాలతో పాటు, పదేపదే “ఆగు! ఆగు!” అని కేకలు వేస్తూ ఆ వీరులు ముందుకు దూసుకొచ్చారు. ఏనుగుల చిగ్గుర్లు, ఘుంగురాల రుణఝుణ, అట్టహాసం, చప్పట్ల ధ్వని, రథచక్రాల ఘర్ఘరాహట—ఇవన్నీ భూమిని మార్మోగింపజేస్తూ వారు అర్జునపుత్రునిపై విరుచుకుపడ్డారు; ఆయుధాలకంటే ముందే భయాన్ని శబ్దమే విసిరినట్లుగా.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how collective frenzy and intimidation operate in war: loud instruments and aggressive cries are used to break an opponent’s resolve. Ethically, it points to the battlefield’s pressure on dharma—where valor is praised, yet the environment can also encourage excess and dehumanizing hostility.
Sañjaya describes the Kaurava-side warriors advancing with overwhelming noise—drums, roars, taunts, and repeated shouts of “Stand! Stand!”—as they close in upon Arjuna’s son (Abhimanyu), intensifying the chaos and menace of the combat.