Shloka 1
अभिमन्यु-परिवेष्टनम्
Encirclement and Counterassault of Abhimanyu
Devanagari script
अड--#क+ षट्त्रिशो5ध्याय: अभिमन्युका उत्साह तथा उसके द्वारा कौरवोंकी चतुरंगिणी सेनाका संहार संजय उवाच सौभद्रस्तद् वच: श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमत: । अचोदयत यन्तारं द्रोणानीकाय भारत,संजय कहते हैं--भारत! बुद्धिमान् युधिष्ठिरका पूर्वोक्त वचन सुनकर सुभद्राकुमार अभिमन्युने अपने सारथि-को द्रोणाचार्यकी सेनाकी ओर चलनेका आदेश दिया
Transliteration
sañjaya uvāca | saubhadras tad vacaḥ śrutvā dharmarājasya dhīmataḥ | acodayad yantāraṃ droṇānīkāya bhārata ||
Translation
సంజయుడు అన్నాడు—ఓ భారతా! బుద్ధిమంతుడైన ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుని పూర్వోక్త వచనాన్ని విని, సుభద్రాపుత్రుడు అభిమన్యు తన సారథిని ద్రోణసేనావ్యూహం వైపు నడిపించమని ఆజ్ఞాపించాడు।
Word by Word
सौभद्रःthe son of Subhadrā (Abhimanyu)
सौभद्रः:
Karta
TypeNoun
Rootसौभद्र
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
वचःspeech, words
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here), Non-finite
धर्मराजस्यof Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)
धर्मराजस्य:
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Genitive, Singular
धीमतःof the wise
धीमतः:
TypeAdjective
Rootधीमत्
FormMasculine, Genitive, Singular
अचोदयत्urged, prompted, ordered
अचोदयत्:
TypeVerb
Rootचुद्
FormImperfect (लङ्), Third, Singular, Parasmaipada
यन्तारम्the charioteer
यन्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootयन्तृ
FormMasculine, Accusative, Singular
द्रोण-अनीकायtowards/for the army of Droṇa
द्रोण-अनीकाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootद्रोण-अनीक
FormNeuter, Dative, Singular
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SanjayaA
AbhimanyuS
SubhadraD
Dharmaraja (Yudhishthira)D
DronaC
charioteer (yantā)D
Droṇa’s army/formation (Droṇānīka)B
Bharata (address to Dhritarashtra)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes