Shloka 25
इत्येवमुच्चरन्ति सम श्रूयन्ते विविधा गिर: । उस समय सभी सैनिक “हा तात! हा पुत्र! सखे! तुम कहाँ हो? ठहरो, कहाँ भागे जा रहे हो? मारो, लाओ, इसका वध कर डालो'--इस प्रकारकी बातें कह रहे थे। हास्य, उछल-कूद और गर्जनाके साथ उनके मुखसे नाना प्रकारकी बातें सुनायी देती थीं ।। २४ ई || नरस्याश्वस्य नागस्य समसज्जत शोणितम्
ity evam uccaranti sma śrūyante vividhā giraḥ | narasyāśvasya nāgasya samasajjata śoṇitam ||
సంజయుడు అన్నాడు—ఇలా అనేక రకాల కేకలు ఒకేసారి వినిపించాయి. సైనికులు కలవరంతో “అయ్యో తండ్రీ! అయ్యో కుమారా! సఖా! నీవెక్కడ? ఆగు; ఎక్కడికి పారిపోతున్నావు? కొట్టు, పట్టుకో, వధించు!” అని అరుస్తున్నారు. నవ్వులు, ఎగిరి దూకడం, గర్జనలు మధ్య వారి నోళ్ల నుంచి నానా స్వరాలు ఎగసాయి; మనుషుల, గుర్రాల, ఏనుగుల రక్తం యుద్ధభూమిలో కలిసిపోయింది.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral and human cost of war: beneath boasts and battle-cries lie grief, confusion, and indiscriminate slaughter, where even the blood of humans and animals mingles—an implicit reminder of the ethical gravity of violence.
Sañjaya reports the battlefield soundscape: soldiers shout varied cries—calling to relatives and comrades and issuing violent commands—while the fighting is so intense that blood from men, horses, and elephants becomes mingled on the ground.