Shloka 93
इस प्रकार तेरे और नर-नारायणके जन्म, कर्म, तप और योग पर्याप्त हैं। नर-नारायणने शिवलिंगमें तथा तूने प्रतिमामें प्रत्येक युगमें महादेवजीकी आराधना की है ।। सर्वरूपं भवं ज्ञात्वा लिड़्े योडर्चयति प्रभुम् । आत्मयोगाश्च तस्मिन् वै शास्त्रयोगाश्च शाश्वता:,जो भगवान् शंकरको सर्वस्वरूप जानकर शिवलिंगमें उनकी पूजा करता है, उसमें सनातन आत्मयोग (आत्मा-परमात्माके तत्त्वका ज्ञान) तथा शास्त्रयोग (स्वाध्यायजनित ज्ञान) प्रतिष्ठित होते हैं
sarvarūpaṃ bhavaṃ jñātvā liṅge yo 'rcayati prabhum | ātmayogāś ca tasmin vai śāstrayogāś ca śāśvatāḥ ||
వ్యాసుడు అన్నాడు—ఇలా నీదీ, నర-నారాయణుడిదీ జన్మ, కర్మ, తపస్సు, యోగం సమృద్ధిగా ఉన్నాయి. నర-నారాయణుడు శివలింగంలో, నీవు ప్రతిమలో—ప్రతి యుగంలో మహాదేవుని ఆరాధించారు. భవుడైన శంకరుని సర్వరూపుడని తెలిసి లింగంలో ప్రభువును పూజించేవాడిలో శాశ్వతమైన ఆత్మయోగమూ శాస్త్రయోగమూ స్థిరంగా నిలుస్తాయి.
व्यास उवाच
Educational Q&A
True worship of Śiva is grounded in right understanding: recognizing him as the all-form Lord. Such devotion stabilizes two enduring paths—ātmayoga (inner realization of the Self and the Supreme) and śāstrayoga (wisdom cultivated through disciplined study).
Vyāsa explains the spiritual fruit of Śiva-worship, especially worship in the liṅga, linking it to lasting yogic attainments. The verse functions as a doctrinal affirmation within the broader Drona-parvan discourse, highlighting devotion and knowledge as mutually reinforcing.