Shloka 44
Devanagari script
तावक्षतौ प्रमुदितौ दध्यतुर्वारिजोत्तमौ । दृष्टवा प्रमुदितान् पार्थास्त्वदीया व्यथिता भृशम्,उन दोनोंके शरीरमें क्षति नहीं पहुँची थी। वे दोनों वीर आनन्दमग्न हो अपने उत्तम शंख बजाने लगे। कुन्तीके पुत्रोंको प्रसन्न देखकर आपके पुत्रोंके मनमें बड़ी व्यथा हुई
Translation
ఆ ఇద్దరి శరీరాలకు ఏ హానీ కలగలేదు. ఆ ఇద్దరు వీరులు ఆనందంతో తమ ఉత్తమ శంఖాలను ఊదసాగారు. కుంతీపుత్రులు ఉల్లసించటం చూసి మీ కుమారుల మనస్సుల్లో తీవ్రమైన వ్యథ కలిగింది।
Word by Word
तौthose two
तौ:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Dual
अक्षतौuninjured
अक्षतौ:
Karta
TypeAdjective
Rootअक्षत
FormMasculine, Nominative, Dual
प्रमुदितौdelighted
प्रमुदितौ:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रमुदित
FormMasculine, Nominative, Dual
दध्यतुःblew (a conch)
दध्यतुः:
TypeVerb
Rootध्मा
FormPerfect (Liṭ), Third, Dual, Parasmaipada
वारिज-उत्तमौthe two excellent conches
वारिज-उत्तमौ:
Karma
TypeNoun
Rootवारिज + उत्तम
FormMasculine, Accusative, Dual
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage)
प्रमुदितान्delighted
प्रमुदितान्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रमुदित
FormMasculine, Accusative, Plural
पार्थान्the sons of Pṛthā (Pāṇḍavas)
पार्थान्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Accusative, Plural
त्वदीयाःyour (people/sons)
त्वदीयाः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्वदीय
FormMasculine, Nominative, Plural
व्यथिताःdistressed
व्यथिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootव्यथित
FormMasculine, Nominative, Plural
भृशम्greatly, exceedingly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes