Shloka 22
पक्षिण: पशवो गावो विनेदुश्चापि सुव्रता: । परम॑ प्रयतात्मानो न शान्तिमुपलेभिरे,पक्षी और गाय आदि पशु भी चीत्कार करने लगे। उत्तम व्रतका पालन करनेवाले शुद्धचित्त साधु पुरुष भी अत्यन्त अशान्त हो उठे
pakṣiṇaḥ paśavo gāvo vineduś cāpi suvratāḥ | paramaṃ prayatātmāno na śāntim upalebhire |
సంజయుడు అన్నాడు—పక్షులు, పశువులు, గోవులు కూడా కేకలు వేయసాగాయి. ఉత్తమ వ్రతాలు పాటించే, నియమశీలులైన శుద్ధచిత్తులు సైతం పరమ అశాంతికి లోనయ్యారు; వారికి శాంతి లభించలేదు.
संजय उवाच
Educational Q&A
When adharma and mass violence intensify, their effects are not confined to the battlefield: they disturb the wider moral and natural order. The verse highlights how even disciplined, vow-keeping people lose inner tranquility, suggesting that ethical collapse produces collective psychological and cosmic unrest.
Sañjaya reports ominous disturbances during the war: animals and birds cry out, and even calm, self-restrained men cannot find peace. These are presented as portents and as a narrative signal of escalating dread and disorder surrounding the events of the Drona Parva.