Shloka 4
तम्मिंस्त्वमानुषे युद्धे वर्तमाने महाभये । कर्णराक्षसयोर्नक्त दारुणप्रतिदर्शने,(न द्रौणिर्न कृपो द्रोणो न शल्यो न च माधव: । एक एव तु तेनासीद् योद्धा कर्णो रणे वृषा ।।) उस रात्रिकालमें जब कर्ण और घटोत्कचका अत्यन्त भयंकर और दारुण अमानुषिक युद्ध चल रहा था। उस समय न तो अश्व॒त्थामा, न कृपाचार्य, न द्रोणाचार्य, न शल्य और न कृतवर्मा ही घटोत्कचका सामना कर सके। अकेला दानवीर कर्ण ही रणभूमिमें उसके साथ जूझ रहा था
sañjaya uvāca |
tammiṁstvamānuṣe yuddhe vartamāne mahābhaye |
karṇarākṣasayor nakta dāruṇapratidarśane |
na drauṇir na kṛpo droṇo na śalyo na ca mādhavaḥ |
eka eva tu tenāsīd yoddhā karṇo raṇe vṛṣā ||
ఆ రాత్రి మహాభయంకరమైన, దారుణమైన, మానవాతీతమై కనిపించే యుద్ధం జరుగుతుండగా, కర్ణుడు మరియు రాక్షసుడు ఘటోత్కచుడు మధ్య పోరు అత్యంత భీకరంగా దర్శనమిచ్చింది. ఆ సమయంలో అశ్వత్థామ, కృపుడు, ద్రోణుడు, శల్యుడు, కృతవర్ముడు—ఎవరూ ఘటోత్కచుని ఎదుర్కోలేకపోయారు; యుద్ధరంగంలో వృషభంలా అచంచలుడైన కర్ణుడే ఒక్కడు అతనితో పోరాడుతున్నాడు.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how warfare can become 'amānuṣa'—beyond normal human bounds—yet responsibility in crisis often falls on individuals. It implicitly contrasts collective incapacity with solitary steadfastness, showing how courage and resolve can momentarily uphold an entire side amid overwhelming fear.
During a terrifying night battle, Ghaṭotkaca’s rākṣasa power makes him nearly unstoppable. Major Kaurava warriors—Aśvatthāman, Kṛpa, Droṇa, Śalya, and Kṛtavarman—cannot face him effectively, and Karṇa alone continues to engage him directly in combat.