Shloka 40
द्रोणपुत्रस्याग्नेयास्त्रप्रयोगः — अर्जुनस्य ब्राह्मास्त्रप्रतिघातः — व्यासोपदेशः
Aśvatthāmā’s Agneyāstra, Arjuna’s Brāhmāstra Counter, and Vyāsa’s Instruction
Devanagari script
ततः कर्णो हतं मत्वा वृषसेनं महारथम् । पुत्रशोकाभिसंतप्त: सात्यकिं प्रत्यपीडयत्,तब महारथी वृषसेनको मारा गया मानकर कर्ण पुत्रशोकसे संतप्त हो सात्यकिको पीड़ा देने लगा
Transliteration
tataḥ karṇo hataṃ matvā vṛṣasenaṃ mahāratham | putraśokābhisaṃtaptaḥ sātyakiṃ pratyapīḍayat ||
Translation
సంజయుడు పలికెను—అప్పుడు కర్ణుడు మహారథి వృషసేనుడు హతుడయ్యాడని భావించి, పుత్రశోకంతో దగ్ధుడై సాత్యకిపై మరింతగా దాడి చేసి ఒత్తిడి పెంచాడు.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हतम्killed, slain
हतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहन् (क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मत्वाhaving thought/considered
मत्वा:
TypeIndeclinable
Rootमन् (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय (पूर्वकालिक क्रिया)
वृषसेनम्Vrishasena
वृषसेनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृषसेन
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महारथम्the great chariot-warrior
महारथम्:
TypeAdjective
Rootमहारथ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पुत्रशोकाभिसंतप्तःtormented by grief for (his) son
पुत्रशोकाभिसंतप्तः:
TypeAdjective
Rootपुत्र-शोक-अभि-संतप्त
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सात्यकिम्Satyaki
सात्यकिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसात्यकि
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिtowards, against
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
Formउपसर्ग/अव्यय
अपिalso, indeed
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
Formअव्यय
अपीडयत्tormented/pressed, afflicted
अपीडयत्:
TypeVerb
Rootपीड् (लङ्)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaK
KarṇaV
VṛṣasenaS
SātyakiVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes