Shloka 5
उपायैः पूर्ववधकथनम् / Strategic Justifications for Prior Eliminations
Devanagari script
मन्ये तानस्पृशच्छीतमतिवेलमनार्तवम् । मन्ये ते समवेपन्त गावो वै शिशिरे यथा
Transliteration
manye tān aspṛśacchītam ativelam anārtavam | manye te samavepanta gāvo vai śiśire yathā ||
Translation
సంజయుడు పలికెను—ఋతువుకాని వేళ అతిశయమైన చలి వారిని తాకినదని నేను భావిస్తున్నాను. శిశిరకాలమున గోవులు వణికినట్లు, వారు అందరూ ఒక్కసారిగా వణికిపోయారని నేను అనుకుంటున్నాను.
Word by Word
मन्येI think / I consider
मन्ये:
Karta
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन, आत्मनेपद
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
अस्पृशत्touched
अस्पृशत्:
Karta
TypeVerb
Rootस्पृश्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
शीतम्cold
शीतम्:
Karma
TypeNoun
Rootशीत
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अतिवेलम्excessively / beyond measure
अतिवेलम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअतिवेल (अति + वेला)
अनार्तवम्out of season / unseasonal
अनार्तवम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootअनार्तव
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
मन्येI think
मन्ये:
Karta
TypeVerb
Rootमन् (मन्यते)
Formलट् (वर्तमान), उत्तम, एकवचन, आत्मनेपद
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
समवेपन्तtrembled together
समवेपन्त:
Karta
TypeVerb
Rootवेप्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद, सम्
गावःcows
गावः:
Karta
TypeNoun
Rootगो
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
शिशिरेin winter
शिशिरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशिशिर
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
यथाas / like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaC
cows (gāvaḥ)W
winter/cold season (śiśira)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes