Shloka 306
उपायैः पूर्ववधकथनम् / Strategic Justifications for Prior Eliminations
समावृण्वन् दिश: सर्वा महेन्द्राशनिनि:स्वन: । थोड़ी देरमें वहाँ रोंगटे खड़े कर देनेवाला अत्यन्त भयंकर महान् शब्द गूँज उठा। ऐसा जान पड़ता था देवराज इन्द्रके वज्रकी गड़गड़ाहट फैल गयी हो। वह शब्द वहाँ सारी दिशाओंमें छा गया था
samāvṛṇvan diśaḥ sarvā mahendrāśaniniḥsvanaḥ | tatra kṣaṇena romaharṣaṇaḥ atyanta-bhayaṅkaraḥ mahān śabdo gūñja utthitaḥ | devarāja indrasya vajra-garjanā vyāptā iva pratīyate | sa śabdas tatra sarvāsu dikṣu channaḥ ||
సంజయుడు పలికెను—కొద్దిసేపటిలోనే అక్కడ రోమాంచం కలిగించేంత భయంకరమైన మహాశబ్దం మార్మోగింది; అది దేవరాజ ఇంద్రుని వజ్ర గర్జన ఆకాశమంతా వ్యాపించినట్లుగా అనిపించింది. ఆ నాదం అన్ని దిక్కులనూ కమ్మేసింది.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war’s violence can feel cosmic and overwhelming: human conflict, when it reaches its peak, is portrayed through divine imagery (Indra’s thunder) to convey the moral gravity and the dread that accompanies adharma-driven destruction.
Sañjaya describes a sudden, immense, terrifying roar that spreads in all directions on the battlefield, likening it to the thunder of Indra’s vajra—an auditory omen intensifying the sense of impending catastrophe.