Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

Adhyāya 140: Rātriyuddhe Droṇa-prāpti-prayatnaḥ

Night engagement and the attempt to reach Droṇa

ते शूरा हतभूयिष्ठा हताश्चरथवारणा: । उत्सृज्य भीमकर्णो च सर्वतो व्यद्रवन्‌ दिश:,वे शूरवीर सैनिक जिनमें बहुत-से लोग मारे गये थे तथा जिनके हाथी, घोड़े और रथ नष्ट हो चुके थे, भीमसेन और कर्णको छोड़कर सम्पूर्ण दिशाओंमें भाग गये

te śūrā hatabhūyiṣṭhā hatāś ca rathavāraṇāḥ | utsṛjya bhīmakarṇau ca sarvato vyadravan diśaḥ ||

సంజయుడు పలికెను—ఆ శూరులు—వారిలో చాలామంది హతులై, రథములు ఏనుగులు నశించి, ఆశలు చెదిరిపోయి—భీమసేనుడిని, కర్ణుడిని విడిచి అన్ని దిశలకూ పారిపోయిరి।

तेthose
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
शूराःheroes/warriors
शूराः:
Karta
TypeNoun
Rootशूर
FormMasculine, Nominative, Plural
हतभूयिष्ठाःhaving most (of their men) slain
हतभूयिष्ठाः:
Karta
TypeAdjective
Rootहतभूयिष्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
हताःslain/struck down
हताः:
Karta
TypeAdjective
Rootहन् (हत)
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
रथवारणाःchariots and elephants (i.e., chariot- and elephant-troops)
रथवारणाः:
Karta
TypeNoun
Rootरथवारण
FormMasculine, Nominative, Plural
उत्सृज्यhaving abandoned/left behind
उत्सृज्य:
TypeVerb
Rootउत् + सृज्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
भीमकर्णौBhima and Karna
भीमकर्णौ:
Karta
TypeNoun
Rootभीम + कर्ण
FormMasculine, Nominative, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
सर्वतःon all sides / in every direction
सर्वतः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
व्यद्रवन्ran away / fled
व्यद्रवन्:
TypeVerb
Rootवि + द्रु
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural, Parasmaipada
दिशःdirections
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Accusative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīma (Bhīmasena)
K
Karṇa
W
warriors (soldiers)
C
chariots (ratha)
E
elephants (vāraṇa)
D
directions/quarters (diś)

Educational Q&A

The verse highlights the fragility of courage when collective morale and material supports collapse: in war, ethical steadiness and disciplined loyalty are tested, and many abandon comrades when fear overwhelms duty.

Sañjaya reports a battlefield rout: many warriors, largely decimated and with their chariots and elephants destroyed, flee in all directions, leaving behind even prominent fighters Bhīma and Karṇa.