Shloka 14
Bhūriśravas–Sātyaki Saṃvāda and Duel; Arjuna’s Intervention (भूरिश्रवाः–सात्यकि संवादः, युद्धम्, अर्जुन-हस्तक्षेपः)
Devanagari script
दृष्टवा तु तव तत् सैन्यं रथाश्वद्धिपसंकुलम् । पदातिजनसम्पूर्णमब्रवीत् सारथिं पुन:,रथ, घोड़े, हाथी और पैदलोंसे भरी हुई आपकी सेनाको देखकर सात्यकिने पुनः सारथिसे कहा--
Transliteration
dṛṣṭvā tu tava tat sainyaṃ rathāśvaddhipasaṅkulam | padātijanasaṃpūrṇam abravīt sārathiṃ punaḥ ||
Translation
రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో కిటకిటలాడుతూ, పాదసైన్య సమూహాలతో నిండిన నీ సేనను చూచి సాత్యకి మళ్లీ తన సారథితో పలికెను.
Word by Word
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), परस्मैपद-भाव
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तवyour
तव:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, षष्ठी, एकवचन
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसैन्य
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
रथाश्वद्विपसंकुलम्crowded with chariots, horses, and elephants
रथाश्वद्विपसंकुलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरथ + अश्व + द्विप + संकुल
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
पदातिजनसम्पूर्णम्filled with foot-soldiers
पदातिजनसम्पूर्णम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपदाति + जन + सम्पूर्ण
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
सारथिम्to the charioteer
सारथिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसारथि
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaS
SātyakiC
charioteer (sārathi)K
Kaurava army (tava sainyam)C
chariotsH
horsesE
elephantsI
infantryVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes