Shloka 25

भीष्मस्य मध्याह्नयुद्धवर्णनम् / Mid-day Battle Description: Bhīṣma Engaged by the Pāñcālas

Devanagari script

ततः सुनिशितान्‌ पीतान्‌ समादत्त शिलीमुखान्‌ । ससर्ज त्वरया युक्तः पुत्रांस्ते प्राप्प मारिष,आर्य! इसके बाद भीमने बड़ी उतावलीके साथ बहुत-से तीखे और पानीदार बाण हाथमें लिये और आपके पुत्रोंको लक्ष्य करके छोड़ दिये

Transliteration

tataḥ suniśitān pītān samādatta śilīmukhān | sasarja tvarayā yuktaḥ putrāṁs te prāpya māriṣa ||

Translation

సంజయుడు పలికెను—ఆపై అతడు త్వ‌రతో అత్యంత తీక్ష్ణమైన పీతవర్ణ శిలీముఖ బాణాలను చేతబట్టి, ఓ మారిషా, నీ కుమారులను లక్ష్యంగా చేసుకొని విడిచెను.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय

• सुनिशितान्: very sharp
• सुनिशितान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सुनिशित (सु-निशित)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• पीतान्: yellow/golden (lit. 'yellow')
• पीतान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: पीत
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• समादत्त: took up, seized
• समादत्त: Karta
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-दा
• Form: लिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन

• शिलीमुखान्: arrows (śilīmukha)
• शिलीमुखान्: Karma
• Type: Noun
• Root: शिलीमुख
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• ससर्ज: released, discharged
• ससर्ज: Karta
• Type: Verb
• Root: सृज्
• Form: लिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन

• त्वरया: with haste
• त्वरया: Karana
• Type: Noun
• Root: त्वरा
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• युक्तः: endowed/engaged (with)
• युक्तः: Karta
• Type: Adjective
• Root: युक्त (युज्-क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पुत्रान्: sons
• पुत्रान्: Karma
• Type: Noun
• Root: पुत्र
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• ते: your (of you)
• ते: Sampradana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• प्राप्प: reached/aimed at (text uncertain)
• प्राप्प: Karta
• Type: Verb
• Root: प्र-आप्
• Form: लिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन (पाठभेद/लिप्यन्तर-दोषसम्भावना)

• मारिष: O noble one
• Type: Noun
• Root: मारिष
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• आर्य: O venerable one
• Type: Noun
• Root: आर्य
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra (implied by address māriṣa and ‘your sons’)
• Kaurava princes (Dhṛtarāṣṭra’s sons)
• arrows (śilīmukha)