Shloka 463

Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda

Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps

Devanagari script

प्राहिणोत्‌ तस्य नागस्य प्रमुखे नृपसत्तम । नृपश्रेष्ठी तदनन्तर प्राग्ज्योतिषनरेशने कुपित होकर दशार्णनरेशके हाथीको सामनेसे चौदह तोमर मारे

Transliteration

sañjaya uvāca | prāhiṇot tasya nāgasya pramukhe nṛpasattama | nṛpaśreṣṭhī tadanantaraṁ prāgjyotiṣanareśena kupitaḥ daśārṇanareśake hastīko sāmane se caturdaśa tomara māre |

Translation

సంజయుడు అన్నాడు—ఓ నృపశ్రేష్ఠా! అతడు ఆ ఏనుగు ముందుభాగంపై ఆయుధాలను విసిరాడు. ఆపై ప్రాగ్జ్యోతిషాధిపతి అయిన శ్రేష్ఠ నరేశుడు కోపంతో దశార్ణరాజు ఏనుగును ముందునుంచి పద్నాలుగు తోమరాలతో గాయపరిచాడు.

Word by Word

• प्राहिणोत्: sent, dispatched, hurled
• Type: Verb
• Root: प्र-हि (√हि)
• Form: Imperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada

• तस्य: of that (him/it)
• तस्य: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Singular

• नागस्य: of the elephant
• नागस्य: Sambandha
• Type: Noun
• Root: नाग
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• प्रमुखे: in front; at the forefront
• प्रमुखे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: प्रमुख
• Form: Neuter, Locative, Singular

• नृपसत्तम: O best of kings
• Type: Noun (vocative address)
• Root: नृपसत्तम
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• नृपश्रेष्ठी: the best of kings (king)
• नृपश्रेष्ठी: Karta
• Type: Noun
• Root: नृपश्रेष्ठिन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तदनन्तरम्: thereafter; immediately after that
• Type: Indeclinable (adverbial accusative)
• Root: तदनन्तर
• Form: true

• प्राग्ज्योतिषनरेशेन: by the king of Pragjyotiṣa
• प्राग्ज्योतिषनरेशेन: Karana
• Type: Noun
• Root: प्राग्ज्योतिषनरेश
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Prāgjyotiṣa (kingdom)
• Daśārṇa (kingdom)
• elephant (nāga/hastin)
• tomara (javelins/spears)