Shloka 23
Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda
Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps
भीमसेनो5भिमन्युश्न राक्षसश्न॒ घटोत्कच: । द्रौपदेया: सत्यधृति: क्षत्रदेवश्ष भारत,कथयामास दुर्धर्षो विनि:श्वस्य पुनः पुनः । संजय कहते हैं--महाराज! शत्रुओंको संताप देनेवाला राजा दुर्योधन उस महान् युद्धमें एक राक्षसके द्वारा प्राप्त हुई अपनी पराजयको नहीं सह सका। उसने गंगानन्दन भीष्मजीके पास जाकर उन्हें विनीतभावसे प्रणाम करनेके पश्चात् सारा वृत्तान्त यथावत् रूपसे कह सुनाया। उस दुर्धर्ष वीरने बारंबार लम्बी साँस खींचकर घटोत्कचकी विजय और अपनी पराजयकी कथा कही
sañjaya uvāca | bhīmaseno 'bhimanyuś ca rākṣasaś ca ghaṭotkacaḥ | draupadeyāḥ satyadhṛtiḥ kṣatradevaś ca bhārata | kathayāmāsa durdharṣo viniḥśvasya punaḥ punaḥ |
ఓ భారతా! అక్కడ భీమసేనుడు, అభిమన్యుడు, రాక్షసుడు ఘటోత్కచుడు, అలాగే ద్రౌపదేయులు సత్యధృతి మరియు క్షత్రదేవుడు కూడా ఉన్నారు.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how ego and inability to accept setbacks can deepen conflict: a leader’s repeated sighs and fixation on defeat show inner turmoil, suggesting that self-control and humility are essential even amid kṣatriya warfare.
Sañjaya lists key Pāṇḍava fighters (Bhīma, Abhimanyu, Ghaṭotkaca, and Draupadī’s sons) and notes that the formidable Duryodhana, repeatedly sighing, recounts the episode of Ghaṭotkaca’s success and his own defeat (as expanded in the surrounding prose: he goes to Bhīṣma and reports the events).