Shloka 116
अभिमन्यु–अलम्बुसयुद्धम् / The Duel of Abhimanyu and Alambusa
with Arjuna’s approach to Bhīṣma
Devanagari script
नदन्तो भैरवान् नादांस्त्रासयन्तश्न भूमिपान् | 'ये महाधनुर्धर पाण्डव महारथी कुपित हो भीमसेनको आगे करके दुर्योधनपर धावा कर रहे हैं और विजयका दृढ़ संकल्प ले नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंकी वर्षा करते हुए भैरव गर्जना करते तथा भूमिपालोंको त्रास पहुँचाते हैं!
Translation
ఆ మహాధనుర్ధర పాండవ మహారథులు కోపంతో భీమసేనుని ముందుంచి దుర్యోధనునిపై దాడి చేశారు. విజయంపై దృఢ సంకల్పంతో నానావిధ అస్త్రశస్త్ర వర్షం కురిపిస్తూ భయంకర గర్జనలు చేస్తూ భూపాలులను త్రాసింపజేశారు.
Word by Word
नदन्तःroaring, bellowing
नदन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootनद् (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, बहुवचन
भैरवान्terrifying
भैरवान्:
Karma
TypeAdjective
Rootभैरव (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
नादान्sounds, roars
नादान्:
Karma
TypeNoun
Rootनाद (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
त्रासयन्तःfrightening, causing terror
त्रासयन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootत्रस् (धातु) / त्रासय् (णिजन्त)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), कर्तरि, पुं, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
भूमिपान्kings, rulers of the earth
भूमिपान्:
Karma
TypeNoun
Rootभूमिप (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes