Shloka 31
भीष्मरक्षण-उद्योगः, शिखण्डि-विवर्जनं, सर्वतोभद्र-व्यूहः
Protection of Bhīṣma, Exemption of Śikhaṇḍin, and the Sarvatobhadra Array
वीरबाहुविसृष्टानां तोमराणां विशाम्पते । रूपमासीद् वियत्स्थानां सर्पाणामिव सर्पताम्,प्रजानाथ! वीरोंकी भुजाओंसे छोड़े गये तोमर जब आकाशमें आते, उस समय उनका स्वरूप तीव्र गतिसे उड़नेवाले सर्पोंके समान जान पड़ता था
sañjaya uvāca |
vīrabāhuvisṛṣṭānāṃ tomarāṇāṃ viśāmpate |
rūpam āsīd viyatsthānāṃ sarpāṇām iva sarpatām, prajānātha |
ప్రజానాథా! వీరుల భుజాల నుండి విసిరిన తోమరాలు ఆకాశంలో దూసుకెళ్లినప్పుడు, అవి వేగంగా జారే సర్పాల వలె కనిపించేవి।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse offers a moral-psychological insight rather than a direct injunction: in war, weapons animated by human intent can appear almost alive, intensifying fear and awe. It implicitly highlights the gravity of martial action and the need for disciplined courage and restraint amid terrifying spectacle.
Sañjaya describes the battlefield to Dhṛtarāṣṭra: javelins thrown by powerful warriors fly through the sky and look like fast-moving serpents, emphasizing the speed, danger, and vivid terror of the combat.