Shloka 92
भीष्मशिबिरगमनम् — Duryodhana’s Visit to Bhīṣma’s Camp and the Command Appeal
Devanagari script
आविष्टा इव युध्यन्ते रक्षोभूता महाबला: । तावका: पाण्डवेयाश्व संरब्धास्तात धन्विन:,तात! आपके और पाण्डवपक्षके महाबली धनुर्धर वीर भूतोंसे आविष्ट-से होकर राक्षसोंक समान बनकर क्रोधपूर्वक एक-दूसरेसे जूझ रहे थे
Transliteration
sañjaya uvāca | āviṣṭā iva yudhyante rakṣobhūtā mahābalāḥ | tāvakāḥ pāṇḍaveyāś ca saṃrabdhās tāta dhanvinaḥ ||
Translation
తాతా! నీ పక్షంలోని మరియు పాండవపక్షంలోని మహాబలవంతులైన ధనుర్ధర వీరులు, భూతావిష్టులైనట్లుగా, రాక్షససదృశ స్వభావంతో, కోపావేశంలో పరస్పరం ఢీకొని యుద్ధం చేస్తున్నారు.
Word by Word
आविष्टाःpossessed, entered (as if possessed)
आविष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootआ-विश् (धातु) → आविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
युध्यन्तेthey fight
युध्यन्ते:
TypeVerb
Rootयुध् (धातु)
FormPresent, 3rd, Plural, Ātmanepada
रक्षोभूताःbecome like rakshasas/demons
रक्षोभूताः:
Karta
TypeAdjective
Rootरक्षस् + भूत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
महाबलाःvery strong, mighty
महाबलाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
तावकाःyour (men), belonging to you
तावकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootतावक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डवेयाःthose of the Pandavas
पाण्डवेयाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपाण्डवेय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
संरब्धाःenraged, furious
संरब्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-रभ् (धातु) → संरब्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
तातO dear one / O father (address)
तात:
TypeNoun
Rootतात (सम्बोधन-शब्द)
FormMasculine, Vocative, Singular
धन्विनःarchers, bowmen
धन्विनः:
Karta
TypeNoun
Rootधन्विन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
Dhṛtarāṣṭra (implied by address 'tāta')K
Kauravas (tāvakāḥ)P
Pāṇḍavas (pāṇḍaveyāḥ)B
bows/archery (dhanus implied by dhanvinaḥ)R
rākṣasas (as a simile)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes