Shloka 43
भीष्मशिबिरगमनम् — Duryodhana’s Visit to Bhīṣma’s Camp and the Command Appeal
लाघवेनाथ चरत: सर्वे ते सुबलात्मजा: । अन्तरं नाभ्यगच्छन्त चरन्त: शीघ्रगै्हयै:,वह अकेला बड़ी फुर्तीसे पैंतरे बदल रहा था और वे सभी सुबलपुत्र शीघ्रगामी घोड़ोंद्वारा विचर रहे थे, तो भी वे अपनेमें उसकी अपेक्षा कोई विशेषता न ला सके
lāghavenātha carataḥ sarve te subalātmajāḥ | antaraṁ nābhyagacchanta carantaḥ śīghragaiḥ hayaiḥ ||
అతడు ఒంటరిగా మహా చురుకుగా కదులుతూ ఉండగా, ఆ సుబలపుత్రులందరూ వేగవంతమైన గుర్రాలపై తిరుగుతూ ఉన్నప్పటికీ, అతనిలో ఏ చీలికనూ కనుగొనలేక, అతనిపై ఏ ఆధిక్యమూ పొందలేకపోయారు।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a practical ethic of warfare: advantage comes not from speed or numbers alone, but from disciplined skill, alertness, and tactical insight—without which opponents cannot even find an 'antara' (opening).
Sañjaya describes a battlefield moment where a single agile warrior keeps changing maneuvers, while the sons of Subala, despite riding swift horses and circling about, fail to find a vulnerable opening or surpass him.