Shloka 26
भीष्मशिबिरगमनम् — Duryodhana’s Visit to Bhīṣma’s Camp and the Command Appeal
Devanagari script
वायुवेगसमस्पर्शाञ्चवे वायुसमांश्व ते । आरुह्य बलसम्पन्नान् वयःस्थांस्तुरगोत्तमान्,जिनका स्पर्श वायुवेगके समान दुःसह था, जो वेगमें वायुकी समानता करते थे, ऐसे बलसम्पन्न नयी अवस्थावाले उत्तम घोड़ोंपर सवार हो गज, गवाक्ष, वृषभ, चर्मवान्ू, आर्जव और शुक--ये छ: बलवान् वीर अपनी विशाल सेनासे बाहर निकले
Transliteration
sañjaya uvāca | vāyuvegamasasparśāñ ca ye vāyusamāṃś ca te | āruhya balasampannān vayaḥsthāṃs turagottamān |
Translation
వారి స్పర్శ గాలివేగంలా తట్టుకోలేనిది, వారి వేగం గాలితో సమానం—అటువంటి బలసంపన్న, యౌవనస్థ ఉత్తమ గుర్రాలపై ఎక్కి ఆ వీరులు యుద్ధానికి ముందుకు దూసుకెళ్లారు.
Word by Word
वायु-वेग-सम-स्पर्शान्having touch equal to the speed of wind
वायु-वेग-सम-स्पर्शान्:
Karma
TypeAdjective
Rootवायु-वेग-सम-स्पर्श
FormMasculine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वेindeed (emphatic particle)
वे:
TypeIndeclinable
Rootवै
वायु-समाःequal to the wind
वायु-समाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवायु-सम
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तेthey/those
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
आरुह्यhaving mounted
आरुह्य:
TypeVerb
Rootआ-रुह्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
बल-सम्पन्नान्endowed with strength
बल-सम्पन्नान्:
Karma
TypeAdjective
Rootबल-सम्पन्न
FormMasculine, Accusative, Plural
वयः-स्थान्in the prime of age
वयः-स्थान्:
Karma
TypeAdjective
Rootवयः-स्थ
FormMasculine, Accusative, Plural
तुरग-उत्तमान्excellent horses
तुरग-उत्तमान्:
Karma
TypeNoun
Rootतुरग-उत्तम
FormMasculine, Accusative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaW
wind (vāyu)E
excellent horses (turagottamāḥ)S
six warriors (as per the accompanying Hindi gloss: Gaja, Gavākṣa, Vṛṣabha, Carmavān, Ārjava, Śuka)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes