Shloka 18
Bhagadattā’s Deployment Against Ghaṭotkaca; Elephant-Corps Escalation
Devanagari script
आदित्यकेतु: सप्तत्या बह्ॉलाशी चापि पञ्चभि: | नवत्या कुण्डधारश्न विशालाक्षश्न पञ्चभि:,महाराज! आदित्यकेतुने सत्तर, बह्नाशीने पाँच, कुण्डधारने नब्बे, विशालाक्षने पाँच और अपराजितने महारथी महाबली भीमसेनको पराजित करनेके लिये उन्हें बहुत-से बाणोंद्वारा पीड़ित किया
Translation
మహారాజా! ఆదిత్యకేతు డెబ్బై, బహ్నాశీ ఐదు, కుండధార తొంభై, విశాలాక్ష ఐదు బాణాలతో, అపరాజితుడు మరెన్నో బాణాలతో—మహాబలుడు మహారథి భీమసేనుని పరాజయం చేయుటకు తీవ్రంగా బాధించాడు.
Word by Word
आदित्यकेतुःAdityaketu (a warrior)
आदित्यकेतुः:
Karta
TypeNoun
Rootआदित्यकेतु
FormMasculine, Nominative, Singular
सप्तत्याwith seventy (arrows)
सप्तत्या:
Karana
TypeNoun
Rootसप्तति
FormFeminine, Instrumental, Singular
बह्वाशीBahvāśī (a warrior; lit. 'having many horses')
बह्वाशी:
Karta
TypeNoun
Rootबह्वाशी
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
पञ्चभिःwith five (arrows)
पञ्चभिः:
Karana
TypeNoun
Rootपञ्च
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
नवत्याwith ninety (arrows)
नवत्या:
Karana
TypeNoun
Rootनवति
FormFeminine, Instrumental, Singular
कुण्डधारःKuṇḍadhāra (a warrior)
कुण्डधारः:
Karta
TypeNoun
Rootकुण्डधार
FormMasculine, Nominative, Singular
विशालाक्षःViśālākṣa (a warrior; lit. 'large-eyed')
विशालाक्षः:
Karta
TypeNoun
Rootविशालाक्ष
FormMasculine, Nominative, Singular
पञ्चभिःwith five (arrows)
पञ्चभिः:
Karana
TypeNoun
Rootपञ्च
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes