Shloka 71
Varṣa-Parvata-Nivāsinām Varnanam
Description of Regions, Mountains, and Their Inhabitants
यथागुणबल चापि त्रिवर्गस्य महाफलम् । दुह्त धेनु: कामधुग् भूमि: सम्यगनुछिता,अपने गुण और बलके अनुसार यदि अच्छी तरह इस भूमिका पालन किया जाय तो यह कामनाओंकी पूर्ति करनेवाली कामधेनु बनकर धर्म, अर्थ और काम तीनोंके महान् फलकी प्राप्ति कराती है
yathā-guṇa-balaṃ cāpi trivargasya mahā-phalam | duhā dhenuḥ kāmadhug bhūmiḥ samyag-anuṣṭhitā |
తన గుణబలాలకు అనుగుణంగా ఈ ధర్మాన్ని సమ్యకంగా ఆచరించినచో, తన స్థితికి సంబంధించిన ఈ భూమి కామధేనువలె మారి ధర్మ, అర్థ, కామ—ఈ మూడు పురుషార్థాల మహాఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
संजय उवाच
Educational Q&A
One should perform one’s rightful duty in a manner suited to one’s own nature (guṇa) and capacity (bala). When done correctly, that very role becomes a source of abundant outcomes, bringing the major fruits of dharma, artha, and kāma—like a kāmadhenu that yields what is sought.
Sañjaya is describing a general principle of conduct within the larger war narrative: even amid the pressures of Kurukṣetra, the proper observance of one’s ordained responsibilities—matched to personal capability—produces comprehensive worldly and moral benefits.