Varṣa-Parvata-Nivāsinām Varnanam
Description of Regions, Mountains, and Their Inhabitants
उपेन्द्रां बहुलां चैव कुवीरामम्बुवाहिनीम् । विनदीं पिज्जलां वेणां तुज़वेणां महानदीम्,सदाकान्ता, शिवा, वीरमती, वस्त्रा, सुवस्त्रा, गौरी, कम्पना, हिरण्वती, वरा, वीरकरा, महानदी पंचमी, रथचित्रा, ज्योतिरथा, विश्वामित्रा, कपिंजला, उपेन्द्रा, बहुला, कुवीरा, अम्बुवाहिनी, विनदी, पिंजला, वेणा, महानदी तुंगवेणा, विदिशा, कृष्णवेणा, ताम्रा, कपिला, खलु, सुवामा, वेदाश्वा, हरिश्रावा, महापगा, शीघ्रा, पिच्छिला, भारद्वाजी नदी, कौशिकी नदी, शोणा, बाहुदा, चन्द्रमा, दुर्गा, चित्रशिला, ब्रह्मवेध्या, बृहद्वती, यवक्षा, रोही तथा जाम्बूनदी
upendrāṁ bahulāṁ caiva kuvīrām ambuvāhinīm | vinadīṁ piñjalāṁ veṇāṁ tuṅgaveṇāṁ mahānadīm ||
సంజయుడు పలికెను—అక్కడ ఉపేంద్రా, బహులా, కువీరా, అంబువాహినీ; వినదీ, పింజలా, వేణా, మరియు మహానది తుంగవేణా అనే నదులు కూడా ఉన్నాయి.
संजय उवाच
The verse participates in a sacred-geographical catalogue: naming rivers highlights the land’s life-sustaining and purifying powers, reminding listeners that dharma is rooted not only in abstract rules but also in the ordered world—places, waters, and traditions that support righteous living even amid impending war.
Sañjaya is describing regions and waterways connected with the broader Kurukṣetra setting. This section lists rivers one after another, situating the audience in a vast, culturally charged landscape as the epic’s central conflict unfolds.