Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

अध्याय ८८ — घटोत्कच-दुर्योधनयुद्धवर्णनम्

Ghaṭotkaca–Duryodhana Engagement

अथात्वरद्‌ भीष्मवधाय जिष्णु- बलानि राजन्‌ समरे निहत्य । उन्होंने रणक्षेत्रमें तेलके धोये हुए साठ बाण मारकर उन पृष्ठरक्षकोंका भी संहार कर दिया। इस प्रकार युद्धभूमिमें उन सभी रथियोंको जीतकर और कौरव-सेनाओंका समरमें संहार करके प्रसन्नचित्त हुए यशस्वी विजयी अर्जुनने भीष्मके वधके लिये शीघ्रता की ।। ७ - त्रिगर्तराजो निहतान्‌ समीक्ष्य महात्मना तानथ बन्धुवर्गान्‌

atha atvarad bhīṣmavadhāya jiṣṇuḥ balāni rājan samare nihatya | trigartarājo nihatān samīkṣya mahātmanā tān atha bandhuvargān ||

సంజయుడు పలికెను— ఓ రాజా, అప్పుడు జిష్ణుడు అర్జునుడు భీష్మవధ సంకల్పంతో సమరంలో శత్రుబలాలను సంహరించుచూ వేగంగా ముందుకు దూసుకెళ్లెను. నూనెతో కడిగిన అరవై బాణాలతో పృష్ఠరక్షకులనూ అతడు నశింపజేసెను. ఈ విధంగా యుద్ధభూమిలో సమస్త రథులను జయించి, కౌరవసేనను సమరంలో కూలదోసి, యశస్వి విజేత అయిన అర్జునుడు హర్షచిత్తుడై భీష్ముని పడగొట్టుటకు త్వరపడెను. మహాత్ముడైన అతని చేత తన బంధువులు నిహతులైనట్లు చూచి త్రిగర్తరాజు శోకాకులుడై నిలిచెను.

अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
आतुरत्became eager / hastened
आतुरत्:
TypeVerb
Rootआतुर
FormImperfect (Lan), 3, Singular, Parasmaipada
भीष्म-वधायfor the slaying of Bhishma
भीष्म-वधाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootभीष्म-वध
FormMasculine, Dative, Singular
जिष्णुःJishnu (Arjuna)
जिष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootजिष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
बलानिarmies/forces
बलानि:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Accusative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
निहत्यhaving slain
निहत्य:
TypeVerb
Rootनि-हन्
FormAbsolutive (Gerund), Active

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra
B
Bhīṣma
A
Arjuna (Jiṣṇu)
T
Trigarta king (Susarman)
K
Kaurava army
B
battlefield (samara)

Educational Q&A

The verse highlights the warrior ethic within dharma: a kṣatriya pursues a strategic objective (Bhīṣma’s fall) with unwavering resolve, yet the narrative also foregrounds the human cost—kinsmen witnessing the death of their own—showing that even duty-bound action in war carries moral and emotional weight.

Sañjaya reports that Arjuna, after cutting down enemy forces, hastens toward the goal of bringing down Bhīṣma. The Trigarta king, seeing his allied kinsmen slain by Arjuna, looks on in the aftermath, setting up the continuing clash and reactions among the opposing leaders.