Shloka 5
Irāvān-nidhana-anantaraṃ Ghaṭotkaca-nādaḥ
After Irāvān’s fall: Ghaṭotkaca’s roar and the clash with Duryodhana
Devanagari script
पाण्डवस्तु भृशं क्रुद्धो विद्धस्तेन महात्मना । रणे वराहकर्णेन राजानं हृद्यविध्यत
Translation
మహాత్ముడైన శ్రుతాయువు బాణాలతో గాయపడగానే పాండునందనుడు యుధిష్ఠిరుడు తీవ్రంగా కోపోద్రిక్తుడై, రణరంగంలో ‘వరాహకర్ణ’ అనే బాణాన్ని సంధించి రాజు శ్రుతాయువు వక్షస్థలాన్ని ఛేదించాడు।
Word by Word
पाण्डवःthe Pandava (Yudhiṣṭhira)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
भृशम्exceedingly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootक्रुध्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle used adjectivally)
विद्धःpierced/wounded
विद्धः:
TypeAdjective
Rootव्यध्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
तेनby him/thereby
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
महात्मनाby the great-souled (king)
महात्मना:
Karana
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
वराहकर्णेनwith the boar-eared (arrow/weapon) named Varāhakarṇa
वराहकर्णेन:
Karana
TypeNoun
Rootवराहकर्ण
FormMasculine, Instrumental, Singular
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
हृदिin the heart/chest
हृदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृद्
FormNeuter, Locative, Singular
अविध्यत्pierced/struck
अविध्यत्:
TypeVerb
Rootव्यध्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
महामनाgreat-minded
महामना:
TypeAdjective
Rootमहामनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रुतायुम्Śrutāyu
श्रुतायुम्:
Karma
TypeProperNoun
Rootश्रुतायु
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes