Shloka 34
भीष्मभीमसमागमः — Bhīṣma–Bhīma Strategic Engagement and Counsel to the King
शक्तितोमरनाराचगदापरिघपाणय: । तदनन्तर उन राजसमूहोंने कुन्तीपुत्र धनंजयको सब ओरसे घेर लिया। उन सबके हाथोंमें शक्ति, तोमर, नाराच, गदा और परिघ आदि आयुध शोभा पा रहे थे ।। अर्जुनो<थ भृशं क्रुद्धो वार्ष्णेयमिदमब्रवीत्,तत्पश्चात् अर्जुनने अत्यन्त क्रुद्ध होकर भगवान् श्रीकृष्णसे इस प्रकार कहा--“माधव! युद्धस्थलमें दुर्योधनकी इन सेनाओंको देखिये, व्यूहके विद्वान् महात्मा गंगानन्दनने इनका व्यूह रचा है
sañjaya uvāca | śakti-tomara-nārāca-gadā-parigha-pāṇayaḥ | tadanantaram te rāja-samūhāḥ kuntī-putraṃ dhanañjayaṃ samantād paryavārayām āsuḥ | arjuno 'tha bhṛśaṃ kruddho vārṣṇeyam idam abravīt |
సంజయుడు పలికెను—శక్తి, తోమర, నారాచ, గద, పరిఘములను చేతబట్టి ఆ రాజసమూహాలు కుంతీపుత్రుడైన ధనంజయుని అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టాయి. అది చూసి అర్జునుడు తీవ్రక్రోధంతో వృష్ణివంశీయుడైన శ్రీకృష్ణునితో ఇలా అన్నాడు—“మాధవా! దుర్యోధనుని ఈ సేనావ్యూహాన్ని చూడు; వ్యూహవిద్యలో నిపుణుడైన మహాత్మ గంగానందనుడే వీరి వ్యూహాన్ని అమర్చాడు।”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical pressure of kshatriya-dharma in crisis: when surrounded by armed foes, the warrior must keep clarity and rely on disciplined counsel. Arjuna’s turning to Krishna underscores that righteous action in war is guided not merely by anger, but by discernment and right leadership.
A host of kings, armed with multiple heavy weapons, encircles Arjuna from all sides. Provoked and intensely angry at this coordinated threat, Arjuna addresses Krishna, preparing to respond to the enemy’s organized battle arrangement.