Shloka 21

भीष्मभीमसमागमः — Bhīṣma–Bhīma Strategic Engagement and Counsel to the King

Devanagari script

भीष्मेण धार्तराष्ट्राणां व्यूढ: प्रत्यड्मुखो युधि । मण्डल: स महाव्यूहो दुर्भेद्योडमित्रघातन:,भीष्मने युद्धस्थलमें कौरव-सैनिकोंका पश्चिमाभिमुख व्यूह बनाया था। वह मण्डल नामक महाव्यूह दुर्भेद्य होनेके साथ ही शत्रुओंका संहार करनेवाला था

Transliteration

bhīṣmeṇa dhārtarāṣṭrāṇāṃ vyūḍhaḥ pratyag-mukho yudhi | maṇḍalaḥ sa mahāvyūho durbhedyo 'mitra-ghātanaḥ ||

Translation

యుద్ధరంగంలో భీష్ముడు ధృతరాష్ట్రపుత్రుల సేనను పశ్చిమాభిముఖంగా వ్యూహబద్ధం చేశాడు. ‘మండల’మనే ఆ మహావ్యూహం ఛేదించలేనిది, శత్రుసంహారార్థమే నిర్మితమైనది।

Word by Word

भीष्मेणby Bhishma

धार्तराष्ट्राणाम्of the Dhartarashtras (Kauravas)

व्यूढःarrayed/formed (in battle-order)

प्रत्यङ्मुखःfacing west/backward-facing

युधिin battle

मण्डलःa circle-formation (mandala)

सःthat/he

महाव्यूहःa great battle-array

दुर्भेद्यःhard to break/impregnable

उद्up/out (preverb)

अमित्रघातनःslayer of enemies

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Bhīṣma

Dhārtarāṣṭras (Kauravas)

Maṇḍala-vyūha (battle formation)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes