Shloka 47

भीष्म-युधिष्ठिर-संमर्दः

Bhīṣma’s Pressure on Yudhiṣṭhira; Śikhaṇḍī’s Approach; Evening Withdrawal

Devanagari script

उसके इस प्रकार करनेपर अपने भाईके पास खड़ा हुआ दुष्कर्ण क्रोधसे व्याकुल हो उठा। उसने समरभूमिमें नकुलपुत्र शतानीकका धनुष काट दिया ।। अथान्यद्‌ धनुरादाय भारसाहमनुत्तमम्‌ | समादत्त शरान्‌ घोरान्‌ शतानीको महाबल:,तब महाबली शतानीकने भार सहन करनेमें समर्थ दूसरा अत्यन्त उत्तम धनुष लेकर उसपर भयंकर बाणोंका अनुसंधान किया

Transliteration

atha anyad dhanur ādāya bhārasāham anuttamam | samādatta śarān ghorān śatānīko mahābalaḥ ||

Translation

అతడు అలా చేసినప్పుడు, తన అన్న దగ్గర నిలిచిన దుష్కర్ణుడు క్రోధంతో వ్యాకులమై రణభూమిలో నకులపుత్రుడైన శతానీకుని ధనుస్సును కోసివేశాడు। అప్పుడు మహాబలుడైన శతానీకుడు భారాన్ని భరించగల మరొక అత్యుత్తమ ధనుస్సును తీసుకొని, దానిపై ఘోరమైన బాణాలను సంధించాడు।

Word by Word

• [{'term': 'atha', 'definition': 'then

• thereupon'}, {'term': 'anyat', 'definition': 'another (different)'}, {'term': 'dhanuḥ (dhanus)', 'definition': 'bow'}, {'term': 'ādāya', 'definition': 'having taken

• taking up'}, {'term': 'bhārasāha', 'definition': 'able to endure weight/strain

• capable of bearing heavy load (of weapons)'}, {'term': 'anuttama', 'definition': 'unsurpassed

• excellent'}, {'term': 'samādatta', 'definition': 'he fixed/placed

• he prepared'}, {'term': 'śarān', 'definition': 'arrows'}, {'term': 'ghorān', 'definition': 'terrible

• dreadful'}, {'term': 'śatānīkaḥ', 'definition': 'Śatānīka (Nakula’s son

• a Pāṇḍava-side warrior)'}, {'term': 'mahābalaḥ', 'definition': 'of great strength

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Śatānīka
• bow (dhanuḥ)
• arrows (śara)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights steadfastness in one’s appointed duty (kṣatriya-dharma): when a weapon is lost or broken, a warrior should not collapse into despair but promptly regain composure, rearm, and continue acting with resolve.

What is happening in the narrative?

After his bow is cut in the fight, Śatānīka immediately takes up another superior bow and readies fierce arrows, signaling his return to active combat without hesitation.