Shloka 40

अध्याय ८० — मध्यंदिन-रणवृत्तान्तः

Yudhiṣṭhira–Śrutāyu encounter; Cekitāna–Gautama clash; Abhimanyu pressure; Arjuna’s redeployment

Devanagari script

भ्रातृनथोपेत्य तवापि पुत्र- स्तस्मिन्‌ विमर्दे महति प्रवृत्ते । अयं दुरात्मा द्रुपदस्य पुत्र: समागतो भीमसेनेन सार्थम्‌

Transliteration

bhrātṝn athopetya tavāpi putras tasmin vimarde mahati pravṛtte | ayaṁ durātmā drupadasya putraḥ samāgato bhīmasenena sārtham ||

Translation

సంజయుడు పలికెను—ఆపై నీ కుమారుడును తన సోదరుల వద్దకు వెళ్లి, ఆ మహా కలహం మొదలగగానే, ఆ ఘోర సమరంలో ప్రవేశించెను. అదే సమయంలో ద్రుపదుని దురాత్మ కుమారుడు భీమసేనునితో కలిసి అక్కడికి వచ్చెను.

Word by Word

• भ्रातॄन्: brothers
• भ्रातॄन्: Karma
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• अथ: then/now
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• उपेत्य: having approached
• Type: Verb
• Root: उप-इ
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund)

• तव: of you/your
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: —, Genitive, Singular

• अपि: also/even
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: पुत्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तस्मिन्: in that
• तस्मिन्: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Locative, Singular

• विमर्दे: in the clash/battle
• विमर्दे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: विमर्द
• Form: Masculine, Locative, Singular

• महति: great (in)
• महति: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: महत्
• Form: Masculine, Locative, Singular

• प्रवृत्ते: having arisen/being underway
• प्रवृत्ते: Adhikarana
• Type: Verb
• Root: प्र-वृत्
• Form: क्त (past passive participle), Masculine, Locative, Singular

• अयम्: this (man)
• अयम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• दुरात्मा: evil-souled one
• दुरात्मा: Karta
• Type: Noun
• Root: दुरात्मन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• द्रुपदस्य: of Drupada
• Type: Noun
• Root: द्रुपद
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: पुत्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• समागतः: has come/arrived
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-गम्
• Form: क्त (past active participle, used adjectivally), Masculine, Nominative, Singular

• भीमसेनेन: with Bhimasena
• भीमसेनेन: Karana
• Type: Noun
• Root: भीमसेन
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• सार्थम्: together/along with
• Type: Indeclinable
• Root: सार्थम्

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra (implied by 'your')
• Dhṛtarāṣṭra's son (Duryodhana implied)
• Dhṛtarāṣṭra's brothers (Pāṇḍavas implied as 'brothers' of Dhṛtarāṣṭra)
• Drupada
• Drupada's son (Dṛṣṭadyumna implied)
• Bhīmasena