Shloka 6

Adhyāya 70: Sātyaki’s Arrow-Display and the Bhūriśravas Engagement; Twilight Withdrawal

Devanagari script

मुखत: सो5ग्निमसृजत्‌ प्राणाद्‌ वायुमथापि च । सरस्वती च वेदांश्न मनस: ससृजे5च्युत:,उन अच्युतने अपने मुखसे अग्निकी, प्राणसे वायुकी तथा मनसे सरस्वतीदेवी और वेदोंकी रचना की

Transliteration

mukhataḥ so 'gnim asṛjat prāṇād vāyum athāpi ca | sarasvatīṃ ca vedāṃś ca manasaḥ sasṛje 'cyutaḥ ||

Translation

భీష్ముడు పలికెను—అచ్యుతుడు తన ముఖమునుండి అగ్నిని, ప్రాణమునుండి వాయువును, మరియు మనసునుండి సరస్వతీదేవిని అలాగే వేదములను సృష్టించెను.

Word by Word

• मुखतः: from (his) mouth
• मुखतः: Apadana
• Type: Noun
• Root: मुख
• Form: Neuter, Ablative, Singular

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अग्निम्: fire
• अग्निम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अग्नि
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• असृजत्: created / emitted
• Type: Verb
• Root: सृज्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• प्राणात्: from (his) breath / life-force
• प्राणात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: प्राण
• Form: Masculine, Ablative, Singular

• वायुम्: wind
• वायुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वायु
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• अथ: then / and
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• अपि: also
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सरस्वतीम्: Sarasvatī
• सरस्वतीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सरस्वती
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• वेदान्: the Vedas
• वेदान्: Karma
• Type: Noun
• Root: वेद
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• मनसः: from (his) mind
• मनसः: Apadana
• Type: Noun
• Root: मनस्
• Form: Neuter, Ablative, Singular

• ससृजे: created
• Type: Verb
• Root: सृज्
• Form: Perfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada

• अच्युतः: Acyuta (the unfailing one)
• अच्युतः: Karta
• Type: Noun
• Root: अच्युत
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Acyuta (Viṣṇu/Kṛṣṇa)
• Agni
• Vāyu
• Sarasvatī
• Vedas