Shloka 7
Adhyāya 65: Dawn Assembly, Makara–Śyena Vyūhas, and Commander Engagements
Devanagari script
संजय उवाच क्षयं मनुष्यदेहानां गजवाजिरथक्षयम् । शृणु राजन् स्थिरो भूत्वा तवैवापनयो महान्
Translation
సంజయుడు అన్నాడు—రాజా! ఆ యుద్ధంలో మనుష్యదేహాల ఘోర సంహారం జరిగింది; ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాల వినాశమూ జరిగింది. స్థిరచిత్తుడై వినండి—ఇది మీ మహా అన్యాయానికి ఫలితం.
Word by Word
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular
क्षयम्destruction
क्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
मनुष्यदेहानाम्of human bodies
मनुष्यदेहानाम्:
TypeNoun
Rootमनुष्यदेह
FormMasculine, Genitive, Plural
गजवाजिरथक्षयम्destruction of elephants, horses, and chariots
गजवाजिरथक्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootगजवाजिरथक्षय
FormMasculine, Accusative, Singular
शृणुhear
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु
FormImperative, Second, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
स्थिरःsteady
स्थिरः:
TypeAdjective
Rootस्थिर
FormMasculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
TypeVerb
Rootभू
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada (usage-neutral here)
तवof you/your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अपनयःmisconduct/iniquity
अपनयः:
Karta
TypeNoun
Rootअपनय
FormMasculine, Nominative, Singular
महान्great
महान्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes