Shloka 29
Bhīṣma’s Stuti of Keśava and Counsel on Nara–Nārāyaṇa (भीष्म-स्तवः; नरनारायण-प्रसङ्गः)
एवंविध॑ कार्मुकभीमनाद- मदीनवत् सत्पुरुषोत्तमा भ्याम् । ददर्श लोक: कुरुसूंजयाश्न तद् द्वैरथं भीष्मधनंजयाभ्याम्,इस तरह सत्पुरुषोंमें श्रेष्ठ भीष्म और अर्जुनमें धनुषोंकी भयंकर टंकारसे युक्त, दैन्यरहित द्वैरथ-युद्ध होने लगा, जिसे कौरव और सूंजय वीरों तथा दूसरे लोगोंने भी देखा बाणवेगमतीतस्य तथाभ्याशमुपेयुष: । त्वरन् सेनापति: क्रुद्धो बिभेद गदया शिर: वह विरोधभाव लेकर धावा कर रहा था। उसके हाथमें तीखी तलवार थी। उसने अपने अंगोंमें कवच धारण कर रखा था। वह बाणके वेगको लाँघकर अत्यन्त निकट आ पहुँचा था। उस दशामें पांचालराजकुमार सेनापति धृष्टद्युम्नने तुरंत क्रोधपूर्वक गदासे आघात करके उसके मस्तकको विदीर्ण कर दिया
evaṃvidhaṃ kārmuka-bhīma-nādaṃ dainyavat satpuruṣottamābhyām | dadarśa lokaḥ kuru-sṛñjayaiś ca tad dvairathaṃ bhīṣma-dhanañjayābhyām || bāṇa-vegam atītasya tathābhyāśam upeyuṣaḥ | tvaran senāpatiḥ kruddho bibheda gadayā śiraḥ ||
ఇలా సత్పురుషోత్తములైన భీష్ముడు మరియు ధనంజయ అర్జునుడి మధ్య, ధనుస్సుల భయంకర టంకారంతో నినదించే, దైన్యరహిత ద్వైరథ యుద్ధం ప్రారంభమైంది; కురువులు, శృంజయులు మరియు లోకమంతా దాన్ని చూశారు. ఆపై బాణవేగాన్ని దాటి అతి సమీపానికి వచ్చిన దాడిచేసినవాడిని, సేనాపతి ధృష్టద్యుమ్నుడు కోపంతో వేగంగా గదతో కొట్టి తల చీల్చివేశాడు.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights kṣatriya-dharma in battle: steadfastness without dejection, and swift, decisive action to neutralize an immediate threat. It also frames war as a public moral spectacle—seen by ‘the world’—where courage and resolve are tested.
Sañjaya describes a dramatic chariot-duel between Bhīṣma and Arjuna, whose bows resound fiercely as they fight without faltering. In the same battle flow, an enemy closes in past the arrow-storm, and the commander Dhṛṣṭadyumna quickly strikes him down by splitting his head with a mace.