Shloka 13
Bhīṣma’s Stuti of Keśava and Counsel on Nara–Nārāyaṇa (भीष्म-स्तवः; नरनारायण-प्रसङ्गः)
शड्खस्वनास्तूर्यरथस्वनाश्न सर्वेष्वनीकेषु ससिंहनादा: । तत:ः: सबाणानि महास्वनानि विस्फार्यमाणानि धनूंषि वीरै:,सभी सेनाओंमें शंखनाद, तूर्यनाद (वाद्योंकी ध्वनि) तथा वीरोंके सिंहनादसहित रथोंकी घर-घराहटके शब्द होने लगे। फिर वीरोंके द्वारा खींचे जानेवाले बाणसहित धनुषके महान् टंकार-शब्द गूँज उठे धनुर्वेदविदो मुख्या अजेया: शत्रुभिर्युधि । सहतपुत्रं जिघांसन्तं परिवद्रु: किरीटिनम् राजेन्द्र! तब आपके पुत्र दुर्योधनसे प्रेरित होकर त्रिगर्तों तथा केकयोंसहित मद्रदेशके पचीस हजार योद्धाओंने शत्रुवधकी इच्छा रखनेवाले पुत्रसहित किरीटधारी अर्जुनको घेर लिया। वे सब-के-सब थधर्नुर्वेदके प्रधान ज्ञाता और युद्धस्थलमें शत्रुओंके लिये अजेय थे
saṅkhasvanās tūryarathasvanāś ca sarveṣv anīkeṣu sa-siṃhanādāḥ | tataḥ sa-bāṇāni mahāsvanāni visphāryamāṇāni dhanūṃṣi vīraiḥ || dhanuḥvedavido mukhyā ajeyāḥ śatrubhir yudhi | sahatāputraṃ jighāṃsantaṃ parivavruḥ kirīṭinam ||
సంజయుడు అన్నాడు—సర్వ సేనావిభాగాలలో శంఖధ్వని, తూర్యవాద్యాల నాదం, రథాల గర్జన, వీరుల సింహనాదం ఒకేసారి లేచెను. ఆపై బాణాలు అమర్చి లాగబడుతున్న ధనుస్సుల మహా టంకారధ్వని ప్రతిధ్వనించెను। ధనుర్వేదంలో నిపుణులు, యుద్ధంలో శత్రువులకు అజేయులు అయిన వారు, పుత్రునితో కూడిన కిరీటధారి అర్జునుని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో చుట్టుముట్టిరి।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war amplifies collective intent: disciplined skill (dhanuḥveda) and coordinated force can be directed toward a single objective—here, the attempted killing of Arjuna and his son—reminding the reader of the grave ethical weight of martial resolve and the consequences of choosing violence as a means.
Sañjaya describes the battlefield erupting with conches, instruments, chariots, and war-cries; then bows are drawn with arrows set, producing a loud twang. Foremost archers, deemed hard to defeat in combat, close in and surround Arjuna (the diadem-wearer), intent on killing him along with his son.