Shloka 117
Vāsudeva-Māhātmya: Duryodhana’s Inquiry and Bhīṣma’s Theological Account of Keśava
Devanagari script
तस्मिंस्तथा घोरतमे प्रवृत्ते शड्खस्वना दुन्दुभिनिःस्वनाश्न । अन्तर्तिता गाण्डिवनि:स्वनेन बभूवुरुग्राश्चरथप्रणादा:,इस प्रकारके उस अत्यन्त भयंकर युद्धमें शंख-ध्वनि, दुन्दुभि-ध्वनि तथा घोड़ों और रथके पहियोंके भयंकर शब्द गाण्डीव धनुषकी टंकारके सामने दब गये
Translation
ఇలా అత్యంత ఘోరమైన యుద్ధం సాగుతుండగా శంఖధ్వని, దుందుభి నాదం, అలాగే గుర్రాలు మరియు రథచక్రాల ఉగ్ర గర్జనలు—ఇవన్నీ గాండీవ ధనుస్సు టంకారానికి ముందు మసకబారిపోయాయి.
Word by Word
तस्मिन्in that (battle/situation)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Locative, Singular
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
घोरतमेin the most terrible (one)
घोरतमे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootघोरतम
FormNeuter, Locative, Singular
प्रवृत्तेhaving commenced, being in progress
प्रवृत्ते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रवृत्त (√वृत् + प्र)
FormNeuter, Locative, Singular
शङ्खस्वनाःconch-sounds
शङ्खस्वनाः:
Karta
TypeNoun
Rootशङ्खस्वन
FormMasculine, Nominative, Plural
दुन्दुभिनिःस्वनाःkettledrum-resounds
दुन्दुभिनिःस्वनाः:
Karta
TypeNoun
Rootदुन्दुभिनिःस्वन
FormMasculine, Nominative, Plural
अन्तर्हिताःoverpowered, drowned out, made inaudible
अन्तर्हिताः:
TypeAdjective
Rootअन्तर्हित (√धा/√हि?; conventional: अन्तर्हि + √धा 'to place/put', past passive participle)
FormMasculine, Nominative, Plural
गाण्डिवनिःस्वनेनby the twang/sound of (the bow) Gāṇḍīva
गाण्डिवनिःस्वनेन:
Karana
TypeNoun
Rootगाण्डिवनिःस्वन
FormMasculine, Instrumental, Singular
बभूवुःbecame, were
बभूवुः:
TypeVerb
Root√भू
FormPerfect (Liṭ), Third, Plural
उग्राःfierce, dreadful
उग्राः:
TypeAdjective
Rootउग्र
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
रथप्रणादाःroars/rumbles of chariots
रथप्रणादाः:
Karta
TypeNoun
Rootरथप्रणाद
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes