Shloka 30
भीष्मपर्व — अध्याय ६२: वासुदेवमहात्म्यप्रशंसा (देव–ब्रह्मसंवादः)
यत्र यत्र सुतस्तुभ्यं यं यं पश्यति भारत । तत्र तत्र न्यवर्तन्त क्षत्रियाणां महारथा:
yatra yatra sutas tubhyaṃ yaṃ yaṃ paśyati bhārata | tatra tatra nyavartanta kṣatriyāṇāṃ mahārathāḥ ||
సంజయుడు అన్నాడు—ఓ భారతా, నీ కుమారుడు ఎక్కడెక్కడ, ఎవరెవరి వైపు చూపు వేసేవాడో, అక్కడక్కడే క్షత్రియుల మహారథులు తిరిగి మళ్లేవారు।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a leader’s gaze, intent, and authority can redirect even powerful individuals in a crisis. Ethically, it points to the weight of responsibility in command: decisions and signals from the center can cause withdrawal or advance, shaping outcomes beyond personal valor.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that on the battlefield, whenever Duryodhana looked toward a particular direction or person, the great Kṣatriya champions there would turn back—suggesting rapid redeployment, hesitation, or retreat in response to Duryodhana’s attention and orders amid the battle’s turbulence.