Shloka 27
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
नराश्चकायै: पतितैर्दन्तिभिश्न महाहवे | अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा,उस महासमरमें मनुष्यों, घोड़ों और हाथियोंकी लाशें पड़ी हुई थीं। मांस और रक्तकी कीचड़ जम गयी थी। वहाँकी भूमिमें जाना असम्भव हो गया था
narāś ca kāyaiḥ patitair dantibhiś ca mahāhave | agamyārūpā pṛthivī māṃsaśoṇitakardamā ||
సంజయుడు పలికెను—ఆ మహాసమరంలో మనుష్యులు, గుర్రాలు, ఏనుగుల శవాలు పడిపోయి ఉన్నాయి. మాంసం మరియు రక్తంతో ఏర్పడిన బురద భూమిని కప్పివేసి, అక్కడికి వెళ్లడం అసాధ్యమయ్యింది।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical reality that war dehumanizes and devastates beyond the combatants: the land itself becomes polluted and impassable. It functions as a moral warning—victory pursued through mass slaughter leaves enduring suffering and a world made unfit for life.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the horrific state of the battlefield: corpses of men and elephants cover the ground, and the earth has turned into a muddy sludge of flesh and blood, making movement through the field nearly impossible.