Shloka 25
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
शक्तिभि: कवचैश्षित्रै: कणपैरड्कुशैरपि । निस्त्रिंशैर्विमलै श्वापि स्वर्णपुड्खै: शरैस्तथा,भरतश्रेष्ठ! वहाँ इधर-उधर गिरे हुए ध्वज, धनुष, तोमर, प्रास, गदा, परिघ, कम्पन, शक्ति, विचित्र कवच, कणप, अंकुश, चमचमाते हुए खड्ग, सुवर्णमय पाँखवाले बाण, शूल, गद्दी और बहुमूल्य कम्बलोंद्वारा आच्छादित हुई वहाँकी भूमि भाँति-भाँतिके पुष्पहारोंसे चित्रित हुई-सी जान पड़ती थी
sañjaya uvāca |
śaktibhiḥ kavacaiś citraiḥ kaṇapair aṅkuśair api |
nistriṁśair vimalaiḥ śūlaiḥ svarṇapuṅkhaiḥ śarais tathā ||
సంజయుడు పలికెను—భరతశ్రేష్ఠా! అక్కడ భూమి చుట్టూరా పడిపోయిన ధ్వజాలు, ధనుస్సులు, తోమరాలు, ప్రాసాలు, గదలు, పరిఘాలు, కంపనాలు, శక్తులు, విచిత్ర కవచాలు, కణపాలు, అంకుశాలు మొదలైన ఆయుధసామగ్రితో కప్పబడింది. మెరుస్తున్న ఖడ్గాలు, శూలాలు, స్వర్ణపక్షాలతో కూడిన బాణాలు కూడా అన్ని దిక్కులా చెల్లాచెదురుగా ఉన్నాయి. విలువైన పరిస్తోమాలు, కుథాలు, ధనిక కంబళాలతో ఆవరించబడిన ఆ రణభూమి నానావర్ణ పుష్పహారాలతో చిత్రించబడినట్టుగా కనిపించింది।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse offers a sobering ethical undertone through vivid description: glory in war is inseparable from destruction. By portraying the earth covered with weapons and armor like decorative garlands, it highlights how human conflict aestheticizes violence while leaving a tangible, costly residue.
Sañjaya is reporting to Dhṛtarāṣṭra the state of the battlefield: weapons, armor, quivers, goads, swords, spears, and gold-fletched arrows lie scattered everywhere, making the ground look richly patterned.