Shloka 9
Adhyāya 6: Pañca-mahābhūta–guṇa-nirdeśa and Sudarśana-dvīpa
Five Elements, Sensory Qualities, and a Cosmographic Island
Devanagari script
प्रागायतो महाभाग माल्यवान् नाम पर्वत: । ततः परं माल्यवत: पर्वतो गन्धमादन:
Translation
మహాభాగా! తూర్పు నుండి పడమటివరకు విస్తరించిన ‘మాల్యవాన్’ అనే పర్వతం ఉంది; మాల్యవాన్కు ఆపై ‘గంధమాదన’ పర్వతం ఉంది.
Word by Word
प्राक्in front; to the east/earlier
प्राक्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्राक्
आयतःextended; stretched
आयतः:
Karta
TypeAdjective
Rootआयत
FormMasculine, Nominative, Singular
महाभागO fortunate one
महाभाग:
TypeNoun
Rootमहाभाग
FormMasculine, Vocative, Singular
माल्यवान्Mālyavān (name of a mountain)
माल्यवान्:
Karta
TypeNoun
Rootमाल्यवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name; called
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
पर्वतःmountain
पर्वतः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःfrom there; thereafter
ततः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootततः
परम्beyond; further
परम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपर
माल्यवतःfrom Mālyavat (mountain)
माल्यवतः:
Apadana
TypeNoun
Rootमाल्यवत्
FormMasculine, Ablative, Singular
पर्वतःmountain
पर्वतः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्वत
FormMasculine, Nominative, Singular
गन्धमादनःGandhamādana (name of a mountain)
गन्धमादनः:
Karta
TypeNoun
Rootगन्धमादन
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes