Previous Verse
Next Verse

Shloka 120

Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)

अथाब्रवीद्‌ भीमसेनं सात्यकि: सत्यविक्रम: । प्रहर्षयन्‌ यदुव्याप्रो धृष्टद्युम्नस्य पश्यत:,उस समय सत्यपराक्रमी यदुकुलसिंह सात्यकिने धृष्टद्युम्मके सामने ही भीमसेनका हर्ष बढ़ाते हुए उनसे इस प्रकार कहा--

athābravīd bhīmasenaṃ sātyakiḥ satyavikramaḥ | praharṣayan yaduvyāghro dhṛṣṭadyumnasya paśyataḥ ||

సంజయుడు పలికెను—అప్పుడు సత్యపరాక్రముడైన యదువ్యాఘ్రుడు సాత్యకి, ధృష్టద్యుమ్నుడు చూస్తుండగానే భీమసేనుని ఉత్సాహపరుస్తూ ఈ విధంగా పలికెను.

अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formलङ् (Imperfect), 3, singular, परस्मैपद
भीमसेनम्to Bhimasena
भीमसेनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीमसेन
Formmasculine, accusative, singular
सात्यकिःSatyaki
सात्यकिः:
Karta
TypeNoun
Rootसात्यकि
Formmasculine, nominative, singular
सत्यविक्रमःof true valor / truly valorous
सत्यविक्रमः:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्यविक्रम
Formmasculine, nominative, singular
प्रहर्षयन्gladdening / causing joy
प्रहर्षयन्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-हृष्
Formशतृ (present active participle), masculine, nominative, singular
यदुव्याघ्रःtiger among the Yadus
यदुव्याघ्रः:
Karta
TypeNoun
Rootयदुव्याघ्र
Formmasculine, nominative, singular
धृष्टद्युम्नस्यof Dhrishtadyumna
धृष्टद्युम्नस्य:
TypeNoun
Rootधृष्टद्युम्न
Formmasculine, genitive, singular
पश्यतःwhile (he) was watching / in the presence of (him) seeing
पश्यतः:
Adhikarana
TypeVerb
Rootपश्
Formशतृ (present active participle), masculine, genitive, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Sātyaki
B
Bhīmasena (Bhīma)
D
Dhṛṣṭadyumna
Y
Yadu (Yādava lineage)

Educational Q&A

In a righteous struggle, courage is sustained not only by personal strength but also by timely words that awaken resolve. The verse highlights ethical leadership in war: inspiring an ally toward steadfast action without hesitation.

Sañjaya narrates that Sātyaki speaks to Bhīma, deliberately increasing his enthusiasm and fighting spirit, and he does so in Dhṛṣṭadyumna’s presence—suggesting a public, morale-building exhortation among the Pāṇḍava forces.