Shloka 1
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
अपना बा | अकाल चतुष्पञ्चशत्तमो< ध्याय: भीमसेनका कलिंगों और निषादोंसे युद्ध, भीमसेनके द्वारा शक्रदेव, भानुमान् और केतुमान्का वध तथा उनके बहुत- से सैनिकोंका संहार ध्ृतराष्र उवाच तथा प्रतिसमादिष्ट: कालिजड्रो वाहिनीपति: । 44५ | भीमसेनं महाबलम्,ष्रने पूछा--संजय! दुर्योधनकी वैसी आज्ञा पाकर सेनापति कलिंगराजने अद्भुत पराक्रमी महाबली भीमसेनके साथ किस प्रकार युद्ध किया?
dhṛtarāṣṭra uvāca | tathā pratisaṃādiṣṭaḥ kaliṅgādhipo vāhinīpatiḥ | bhīmasenaṃ mahābalaṃ kathaṃ yuyudhe sañjaya ||
ధృతరాష్ట్రుడు పలికెను—సంజయా! దుర్యోధనుని ఆజ్ఞను పొందిన సేనాధిపతి కలింగరాజు, మహాబలుడైన భీమసేనునితో యుద్ధభూమిలో ఏ విధంగా సమరం చేసెను?
ध्ृतराष्र उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of command in war: leaders issue orders, and commanders execute them, setting in motion consequences that must be faced on the battlefield. It frames warfare as structured by duty and hierarchy, while implicitly questioning the motives behind such commands.
Dhṛtarāṣṭra asks Sañjaya to describe how the Kaliṅga king—serving as an army commander after receiving Duryodhana’s instruction—fought against the immensely powerful Bhīma. This introduces the upcoming account of their combat.