Shloka 1
Saubhadra under Concentrated Assault; Pārṣata’s Intervention and Escalation
[दाक्षिणात्य अधिक पाठका इं श्लोक मिलाकर कुल ७२ ३ “लोक हैं।] शीस्स्लश्शा5सस हज * त्रिपज्चाशत्तमो< ध्याय: धृष्टद्युम्न तथा द्रोणाचार्यका युद्ध धृतराष्ट उवाच कथं द्रोणो महेष्वास: पाञ्चाल्यश्लापि पार्षत: । उभौ समीयतुर्यत्ती तन््ममाचक्ष्व संजय,धृतराष्ट्रने पूछा--संजय! महाथनुर्थर द्रोणाचार्य तथा द्रुपदपुत्र धृष्टद्युम्न--ये दोनों वीर किस प्रकार प्रयत्नपूर्वक आपसमें युद्ध कर रहे थे, वह सब वृत्तान्त मुझसे कहो
dhṛtarāṣṭra uvāca | kathaṃ droṇo maheṣvāsaḥ pāñcālyo 'pi pārṣataḥ | ubhau samīyatur yattī tan mamācakṣva sañjaya ||
ధృతరాష్ట్రుడు పలికెను— సంజయా! మహాధనుర్ధరుడైన ద్రోణాచార్యుడు మరియు పాంచాలరాజకుమారుడు, పృషతపుత్రుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు—ఈ ఇద్దరు వీరులు యుద్ధరంగంలో ముఖాముఖి అయినప్పుడు, పరస్పరం ఎలా శ్రమించి యుద్ధం చేసిరి? ఆ వృత్తాంతమంతా నాకు చెప్పుము।
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical tension of Kurukṣetra: even the greatest warriors are bound into conflict by duty, allegiance, and prior causes. Dhṛtarāṣṭra’s question highlights how personal relationships (teacher and adversary) are tested under kṣatriya-dharma, where disciplined effort and resolve operate within a larger moral and karmic framework.
Dhṛtarāṣṭra asks Sañjaya to describe the direct combat between Droṇa, famed as a supreme archer, and Dhṛṣṭadyumna, the Pāñcāla prince (son of Pṛṣata). The king seeks a detailed account of how the two met and fought with determined exertion.