Shloka 38
Bhīmasena’s Kalinga Engagement and the Approach of Bhīṣma (भीमसेन-कालिङ्ग-संग्रामः)
बाहुभिश्षचापरे छिन्नैः पार्श्ेषु च विदारिता: । क्रन्दन्त: समदृश्यन्त तृषिता जीवितेप्सव:,भारत! बहुतोंकी आँतें बाहर निकलकर बिखर गयी थीं, जाँघें टूट गयी थीं, कितनोंकी बाहें कट गयी थीं, बहुतोंकी पसलियाँ फट गयी थीं और कितने ही घायल अवस्थामें प्याससे पीड़ित हो जीवनके लोभसे रोते दिखायी देते थे
bāhubhiś cāpare chinnaiḥ pārśveṣu ca vidāritāḥ | krandantaḥ samadṛśyanta tṛṣitā jīvitepsavaḥ, bhārata |
సంజయుడు పలికెను—ఓ భారతా! కొందరి భుజాలు తెగిపోయి, కొందరి పార్శ్వాలు, పక్కెముకలు చీలిపోయి, వారు వేదనతో కేకలు వేస్తూ, దాహంతో దగ్ధమై, అయినా జీవించాలనే ఆశతో కనిపించారు.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical gravity of war: even amid horrific mutilation, beings cling to life. It invites reflection on dharma and the human cost behind martial glory, stirring compassion and sobriety about violence.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the battlefield scene: many warriors lie grievously wounded—arms cut off, sides torn—crying out, tormented by thirst, yet still yearning to survive.