Shloka 12
Arjuna–Bhīṣma Strategic Engagement and Mutual Arrow-Interdiction (भीष्मार्जुनसमागमः)
वाहनानि च सर्वाणि शकृन्मूत्र॑ प्रसुखुवु: । शब्देन तस्य वीरस्य सिंहस्येवेतरे मृगा:,जैसे सिंहकी आवाज सुनकर दूसरे वन्य पशु भयभीत हो जाते हैं, उसी प्रकार वीर भीमसेनकी गर्जनासे भयभीत हो कौरव-सेनाके समस्त वाहन मल-मूत्र करने लगे
vāhanāni ca sarvāṇi śakṛn-mūtraṁ prasukhuvuḥ | śabdena tasya vīrasya siṁhasyevetare mṛgāḥ ||
సంజయుడు పలికెను—ఆ వీరుని గర్జనధ్వని విని కౌరవసేనలోని సమస్త వాహనాలు మలమూత్రాలు విడిచాయి; అడవిలో సింహనాదం విని ఇతర మృగాలు భయపడినట్లే.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral-psychological dimension of war: fear and loss of composure can defeat strength and equipment. A warrior’s presence and reputation can break an opponent’s confidence, showing that inner steadiness is as decisive as outer force.
Sañjaya describes the battlefield reaction to a hero’s thunderous roar (understood here as Bhīma’s): the Kaurava host’s mounts and vehicles panic so intensely that they void excrement and urine, compared to forest animals terrified by a lion’s cry.