Shloka 20
Chapter 47: Krauñca-vyūha Deployment and Conch-Signals
Kaurava–Pāṇḍava Readiness
संजय उवाच एवमाभाष्यमाणो<पि भ्रातृभि: कुरुनन्दन: । नोवाच वाग्यतः किंचिद् गच्छत्येव युधिछिर:,संजय कहते हैं--राजन्! भाइयोंके इस प्रकार कहनेपर भी कुरुकुलको आनन्दित करनेवाले राजा युधिष्ठिर उनसे कुछ नहीं बोले। चुपचाप चलते ही गये
sañjaya uvāca evam ābhāṣyamāṇo 'pi bhrātṛbhiḥ kurunandanaḥ | novāca vāgyataḥ kiñcid gacchaty eva yudhiṣṭhiraḥ ||
సంజయుడు అన్నాడు—రాజా! అన్నదమ్ములు ఈ విధంగా పలికినా కురువంశానందకరుడైన యుధిష్ఠిరుడు ఏ మాటా పలకలేదు. వాక్సంయమంతో మౌనంగా ముందుకు సాగిపోయాడు.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights vāg-yama (restraint of speech) as an ethical discipline: when emotions and moral doubt surge, silence can signal self-control and careful discernment rather than impulsive reaction—especially in moments where dharma and the violence of war collide.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Yudhiṣṭhira, though spoken to by his brothers, does not reply. He continues walking silently, indicating his heavy contemplation and hesitation as events move toward the battlefield.